Λεξικό Φρασεολογισμών (Θώμου et al. 2026)

Σύνθετη αναζήτηση: Χρησιμοποιήστε τη σύνθετη αναζήτηση όταν θέλετε να κάνετε αναζήτηση μέσα σε συγκεκριμένα πεδία του λεξικογραφικού άρθρου ή να εμφανίσετε μόνο φρασήματα που διαθέτουν συγκεκριμένες πληροφορίες.
Επιλέξτε τουλάχιστον ένα πεδίο αναζήτησης ή ένα φίλτρο για να πραγματοποιηθεί η σύνθετη αναζήτηση.
ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ
Πού να αναζητηθεί ο όρος
ΦΙΛΤΡΑ
Εμφάνιση μόνο λημμάτων που διαθέτουν
Καθαρισμός

Όλα τα λήμματα

Φράσημα Καθοδηγητική λέξη Συχνότητα
σιγά {[ΟΦ]/τα αυγά/τα λάχανα/τα ωά/το πράμα} ⊂ ≠ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
σιγά [ΟΦ]
σιγά τα αυγά
σιγά τα λάχανα
σιγά τα ωά
σιγά το πράμα
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, «σιγά τα ωά», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι κάτι δεν έχει σημασία.

Παραδείγματα
◉ Ο Γιάννης γύρισε στην όπως-όπως συμμαζεμένη αίθουσα διδασκαλίας. Η κατάληψη είχε καταχωρηθεί στον Τύπο ως μια από τις εκατοντάδες που το «κίνημα των μαθητών» πραγματοποιεί και φέτος -όπως κάθε χρόνο τέτοια εποχή- στα σχολεία. Δυόμισι εβδομάδες μαθημάτων χάθηκαν. Σιγά τα ωά! Αλλά, όπως είπε ο φίλος μου, ο κύκλος των χαμένων μαθημάτων δεν κλείνει εδώ.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό
Ύφος
♢ Ανεπίσημο, ειρωνικό, προφορικό

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

{αδύνατο/μελανό/μεμπτό/σκοτεινό/τρωτό} σημείο ⊂ ΚΑΚΟ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
αδύνατο σημείο
μελανό σημείο
μεμπτό σημείο
σκοτεινό σημείο
τρωτό σημείο
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, «σκοτεινό σημείο», όταν γίνεται αναφορά σε ένα σημείο που είναι αρνητικό και για αυτό μπορεί κάποιος να κατηγορηθεί.

Παραδείγματα
◉ Η καταστροφή του Εθνικού Κήπου αποτελεί το μελανό σημείο του όλου έργου.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

τι δουλειά έχω [Φ]; ⊂ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
τι δουλειά έχω [Φ];
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, «τι δουλειά έχει αυτός εδώ;», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε με αγανάκτηση ότι δεν επιτρέπεται, δεν έχει κανένα λόγο αυτός να βρίσκεται εδώ.

Παραδείγματα
◉ Τι δουλειά έχουμε να εμπλακούμε σε τέτοιες ιστορίες;
◉ Τι δουλειά έχουν στις κρατικές προμήθειες οι εξωχώριες «εταιρείες»;
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: η δουλειά είναι βασικός λόγος για να βρίσκομαι σε ένα μέρος
Ύφος
♢ Ανεπίσημο, προφορικό

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

τι (είναι αυτά που) {λες/λέτε} ⊂ ΠΑΡΑΛΟΓΟ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
τι είναι αυτά που λες
τι είναι αυτά που λέτε
τι λες
τι λέτε
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, «τι είναι αυτά που λες;», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι αυτά που λέει ο συνομιλητής μας είναι παράλογα.

Παραδείγματα
◉ Τι λες, αγόρι μου, συγκρίνεται η ανθρώπινη ζωή με τις τράπεζες;
Ύφος
♢ Προφορικό

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

τι να σου {λέω/πω} ⊂ ΕΚΦΡΑΣΗ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
τι να σου λέω
τι να σου πω
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, «τι να σου πω», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι δεν ξέρουμε ακριβώς πώς να εκφράσουμε αυτό που θέλουμε.

Παραδείγματα
◉ Θα την είχα φέρει μαζί μου κάποια απ’ αυτές τις φορές, αλλά, τι να σου πω, ρε παιδί μου, εσύ με τις σαχλαμάρες σου δημιουργείς σ’ όλους μας προβλήματα.

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

τι [ΚΛΙΤΙΚΟαιτιατική] πιάνει ⊂ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
τι [ΚΛΙΤΙΚΟαιτιατική] πιάνει
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, «τι σε έπιασε;», όταν θέλουμε να ρωτήσουμε κάποιον τι του συνέβη, τι έπαθε, συνήθως γιατί συμπεριφέρεται περίεργα.

Παραδείγματα
◉ «Δεν ξέρω τι μ’ έπιασε», είπε, και στα μάτια του, θυμάται, καθρεφτιζόταν ο φόβος, η δυστυχία, το βλέμμα του ήτανε βλέμμα τρελού.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό
Γραμματικοί περιορισμοί
→ πιάνειΣΥΝΟΠΤΙΚΟ

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

{καίριο/κομβικό/κρίσιμο/νευραλγικό} σημείο ⊂ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
καίριο σημείο
κομβικό σημείο
κρίσιμο σημείο
νευραλγικό σημείο
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, «το κομβικό σημείο», όταν γίνεται αναφορά σε σημείο που είναι πάρα πολύ σημαντικό για την εξέλιξη, την πορεία, μιας κατάστασης.

Παραδείγματα
◉ Η προσπάθεια που γίνεται σήμερα για αλλαγές στο εκπαιδευτικό μας σύστημα και η σύνδεση της αρχικής με τη συνεχιζόμενη κατάρτιση είναι ένα κρίσιμο σημείο.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

τόπο [ΠΡΟΘΦσε] ⊂ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
τόπο [ΠΡΟΘΦσε]
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, «τόπο στους νέους», όταν θέλουμε να προτρέψουμε ότι θα πρέπει να δίνουμε ευκαιρίες, περιθώριο στους νέους.

Παραδείγματα
◉ Τόπο στα νιάτα το βράδυ του Σαββάτου. Οι δύο νεαροί μουσικοί από τη Νεάπολη υπόσχονται μια μοναδική βραδιά με πατήματα στην παράδοση του τόπου μας.
Συμπλήρωση κενών
ⓘ ΟΦ = νιάτα, Ελληνόπουλα

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

τράβα (να [ΡΦ]) ⊂ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
τράβα να [ΡΦ]
τράβα
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, «τράβα να φας», όταν θέλουμε να διώξουμε κάποιον, να φύγει κάποιος, για να πάει να φάει.

Παραδείγματα
◉ «Τράβα να σε δει κανένας γιατρός», έλεγε ο κύριος Λοσάνο.
◉ Άντε, τράβα λοιπόν!
Γραμματικοί περιορισμοί
→ ΡΦΣΥΝΟΠΤΙΚΟ

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

φτάνει {να/που} [ΡΦ] ⊂ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΗ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
φτάνει να [ΡΦ]
φτάνει που [ΡΦ]
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, «φτάνει να το θέλεις», όταν θέλουμε να εκφράσουμε ότι προϋπόθεση για να γίνει κάτι είναι να το θέλεις.

Παραδείγματα
◉ Να πας εκδρομή όπου θέλεις, φτάνει να μην μπεις σε λεωφορείο.

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

([Φ]) {φτιαγμένα/φτιαγμένες} {ζάρια/μπίλιες/τραπέζια} ⊂ ΕΞΑΠΑΤΗΣΗ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
[Φ] φτιαγμένα ζάρια
[Φ] φτιαγμένα τραπέζια
[Φ] φτιαγμένες μπίλιες
φτιαγμένα ζάρια
φτιαγμένα τραπέζια
φτιαγμένες μπίλιες
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, «φτιαγμένα τραπέζια», όταν γίνεται αναφορά σε τυχερά παιχνίδια (κυριολεκτικά) ή σε καταστάσεις (μεταφορικά) των οποίων το αποτέλεσμα ορίζεται από πριν με παράνομο τρόπο.

Παραδείγματα
◉ Η έφοδος έγινε στο πλαίσιο εισαγγελικής έρευνας, μετά τις καταγγελίες «παίκτη» για «φτιαγμένα» τραπέζια.
◉ Φαίνεται πως «ο Θεός παίζει ζάρια», που, όμως, είναι «φτιαγμένα» ώστε οι «ζαριές» της φύσης να ευνοούν κάποια γενική εξελικτική πορεία του φυσικού κόσμου.
Μεταφορικό
< Κυριολεκτικό & μεταφορικό *
Ύφος
♢ Ανεπίσημο
Συμπλήρωση κενών
ⓘ Φ = είναι, παίζω με, καταγγελία για

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

χτύπημα κάτω από τη {ζώνη/μέση} ⊂ ΕΠΙΘΕΣΗ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
χτύπημα κάτω από τη ζώνη
χτύπημα κάτω από τη μέση
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, «χτύπημα κάτω από τη μέση», όταν γίνεται αναφορά σε οποιοδήποτε μέσο χρησιμοποιείται με ύπουλο, πλάγιο, τρόπο για να προκληθεί κακό στον αντίπαλο.

Παραδείγματα
◉ Τα «χτυπήματα κάτω από τη μέση» δίνουν και παίρνουν στη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: στην πυγμαχία απαγορεύεται το χτύπημα κάτω από τη μέση/ζώνη
Ύφος
♢ Ανεπίσημο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

χώρος [ΟΦγενική] ⊂ ΤΟΜΕΑΣ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
χώρος [ΟΦγενική]
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, «χώρος του τουρισμού», όταν γίνεται αναφορά στον τομέα του τουρισμού.

Παραδείγματα
◉ Λάθη και παραλείψεις των πολιτικών που ασκήθηκαν τα τελευταία 50 χρόνια στον χώρο των επιχειρήσεων έχουν συσσωρεύσει προβλήματα που δύσκολα μπορεί να επιλυθούν.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: χώρος αντί για τομέα, πεδίο
Συμπλήρωση κενών
ⓘ ΟΦ = τουρισμός, ναυτιλία, οικονομία, ποδόσφαιρο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

και βγάλε ⊂ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
και βγάλε
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, κόστισε 100 ευρώ «και βγάλε», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι κάτι κόστισε λιγότερα από 100 ευρώ.

Παραδείγματα
◉ Πες μου σε ποια χώρα αυτού του κόσμου (του δυτικού) έχεις μισθό 400 ευρώ (και βγάλε);
Αντώνυμα
≠ και βάλε
Ύφος
♢ Ανεπίσημο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

{φτάνω ([ΠΡΟΘΦσε])/χτυπάω} [ΟΦ{ποσό/ποσοστό}] ⊂ ΟΡΙΟ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
φτάνω [ΠΡΟΘΦσε] [ΟΦποσό]
φτάνω [ΠΡΟΘΦσε]) [ΟΦποσοστό]
φτάνω [ΟΦποσό]
φτάνω [ΟΦποσοστό]
χτυπάω [ΟΦποσό]
χτυπάω [ΟΦποσοστό]
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, ότι « η ανεργία χτυπάει το 50%», όταν η ανεργία μπορεί να είναι στο ακραίο, οριακό επίπεδο του 50%.

Παραδείγματα
◉ Μην αρχίσουμε τώρα για το πόσο έχουν οι καφέδες και τα παγωτά γιατί σε πολλά μέρη χτυπάνε τα 8-10 ευρώ για πολύ μέτρια ποιότητα.
◉ Στην Ελβετία η ταχύτητα του ανέμου έφτανε κατά διαστήματα τα 150 χλμ. την ώρα.
Ύφος
♢ Ανεπίσημο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

{ανακτώ/αναπληρώνω/καλύπτω/κερδίζω} το χαμένο έδαφος ⊂ ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
ανακτώ το χαμένο έδαφος
αναπληρώνω το χαμένο έδαφος
καλύπτω το χαμένο έδαφος
κερδίζω το χαμένο έδαφος
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, ότι « κερδίζω το χαμένο έδαφος», όταν σε έναν ανταγωνισμό ξαναβρίσκω τη δύναμη, την υπεροχή, που είχα χάσει.

Παραδείγματα
◉ Όσο πιο γρήγορα προχωρήσουμε στη νέα γενιά αναπτυξιακών μεταρρυθμίσεων, τόσο θα μπορέσουμε να κερδίσουμε το χαμένο έδαφος από τα χρόνια της κρίσης.
Αντώνυμα
≠ χάνω έδαφος
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: σε έναν πόλεμο, με τη νίκη κερδίζεις καινούργια εδάφη

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

([ΡΦ]) τι {θα/πάει να} πει [ΟΦ] ⊂ ΓΝΩΣΗ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
[ΡΦ] τι θα πει [ΟΦ]
[ΡΦ] τι πάει να πει [ΟΦ]
τι θα πει [ΟΦ]
τι πάει να πει [ΟΦ]
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, ότι « ξέρω τι πάει να πει κίνδυνος», όταν ξέρω τι σημαίνει στην πραγματικότητα κίνδυνος, γιατί συνήθως έχω εμπειρία από κίνδυνο.

Παραδείγματα
◉ Είμαι 38 ετών και τα μισά χρόνια της ζωής μου τα έχω περάσει στην Αμερική άρα ξέρω τι πάει να πει μετανάστης από πρώτο χέρι.
Ύφος
♢ Ανεπίσημο
Συμπλήρωση κενών
ⓘ ΡΦ = δείχνω, ξέρω

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

[ΡΦ] με όλη μου την καρδιά ⊂ ΕΙΛΙΚΡΙΝΕΙΑ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
[ΡΦ] με όλη μου την καρδιά
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, ότι «αγαπάω κάποιον με όλη μου την καρδιά», όταν αγαπάω κάποιον πάρα πολύ πραγματικά, με ειλικρίνεια.

Παραδείγματα
◉ Αν μπορούσε να της μιλήσει, θα ήθελε να την ευχαριστήσει με όλη του την καρδιά για όλα όσα έκανε για εκείνον.
Συνώνυμα
≈ ([ΡΦ]) με το χέρι στην καρδιά
≈ [ΡΦ] (μέσα) από {τα βάθη της καρδιάς μου/την καρδιά μου}
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: η καρδιά συνδέεται με τα συναισθήματα του ανθρώπου    
Συμπλήρωση κενών
ⓘ ΡΦ = ευχαριστώ, εύχομαι, αγαπώ

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

αγγίζω την ψυχή [ΟΦπρόσωπο_γενική] ⊂ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
αγγίζω την ψυχή [ΟΦπρόσωπο_γενική]
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, ότι «αγγίζω την ψυχή κάποιου», όταν συγκινώ κάποιον, προκαλώ σε κάποιον συναισθηματική ταραχή.

Παραδείγματα
◉ Ο εισαγγελέας είχε αγγίξει την ψυχή τους και είχε γεμίσει τα μάτια τους με λυτρωτικά δάκρυα.
Συνώνυμα
≈ μιλάω στην {καρδιά/ψυχή} [ΟΦπρόσωπο_γενική]
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: η ψυχή συνδέεται με τα συναισθήματα

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

αισθάνομαι σαν στο σπίτι μου ⊂ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ⊃ ΘΕΤΙΚΟ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
αισθάνομαι σαν στο σπίτι μου
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, ότι «αισθάνομαι σαν στο σπίτι μου», όταν αισθάνομαι σε ένα ξένο μέρος πάρα πολύ άνετα.

Παραδείγματα
◉ Στο πρόγραμμα αυτό περιλαμβάνονται γλωσσικά μαθήματα και κατάρτιση πολιτισμικής ευαισθητοποίησης, για να σας βοηθήσουν να αισθάνεστε όσο το δυνατόν «σαν στο σπίτι σας» κατά τη διάρκεια της παραμονής σας στο εξωτερικό.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: στο σπίτι μας αισθανόμαστε άνετα
Ύφος
♢ Προφορικό

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

άκου {εκεί/να δεις} [ΡΦ] ⊂ ΕΝΤΥΠΩΣΗ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
άκου εκεί [ΡΦ]
άκου να δεις [ΡΦ]
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, ότι «άκου εκεί να παραπονιέται», όταν θέλουμε να τονίσουμε ότι μας κάνει εντύπωση, κυρίως αρνητική, το ότι παραπονιέται.

Παραδείγματα
◉ Άκου εκεί, να πέσεις από τον τέταρτο γιατί σου ήρθε η ΔΕΗ 683 ευρώ.

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

ακούγεται ότι [ΡΦ] ⊂ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
ακούγεται ότι [ΡΦ]
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, ότι «ακούγεται ότι θα έρθει», όταν λέγεται, λένε, ότι θα έρθει.

Παραδείγματα
◉ Ακούγεται ότι ο τουρισμός ευθύνεται για την έξαρση του Covid-19.

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

ακούγονται φωνές {[ΠΡΟΘΦγια]/[ΡΦ]} ⊂ ΑΠΟΨΗ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
ακούγονται φωνές [ΠΡΟΘΦγια]
ακούγονται φωνές [ΡΦ]
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, ότι «ακούγονται φωνές για το πρόβλημα», όταν εκφράζονται διάφορες απόψεις σχετικά με το πρόβλημα.

Παραδείγματα
◉ Συχνά ακούγονται φωνές για τα λάθος πρότυπα που δίνει στα παιδιά η Barbie με τις μικροσκοπικές αναλογίες της.

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

ακούω [ΟΦ] και [ΡΦ] ⊂ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
ακούω [ΟΦ] και [ΡΦ]
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, ότι «ακούω αεροπλάνο και τρέμω», όταν η αντίδρασή μου στην ιδέα του αεροπλάνου είναι ο τρόμος.

Παραδείγματα
◉ Ακούμε σειρήνα και πεταγόμαστε.
Ύφος
♢ Προφορικό

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

ακούω [ΟΦ{είδος μουσικής/όνομα τραγουδιστή}] ⊂ ΜΟΥΣΙΚΗ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
ακούω [ΟΦείδος μουσικής]
ακούω [ΟΦόνομα τραγουδιστή]
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, ότι «ακούω Χατζηδάκι», όταν μου αρέσει η μουσική του Χατζηδάκι.

Παραδείγματα
◉ Η συντριπτική πλειοψηφία ακούει ροκ (90,9%), ρεμπέτικα (45,5%) και ελαφρά ελληνικά (42,4%).

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

([ΡΦ]) από τη μια {μέρα/στιγμή} στην άλλη ⊂ ΓΡΗΓΟΡΑ/ΞΑΦΝΙΚΑ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
[ΡΦ] από τη μια μέρα στην άλλη
[ΡΦ] από τη μια στιγμή στην άλλη
από τη μια μέρα στην άλλη
από τη μια στιγμή στην άλλη
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, ότι «αλλάζω από τη μια μέρα στην άλλη», όταν αλλάζω ξαφνικά, πάρα πολύ γρήγορα, σε μικρό χρονικό διάστημα.

Παραδείγματα
◉ Το πρόβλημα της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας δε λύνεται από τη μια μέρα στην άλλη.
Συμπλήρωση κενών
ⓘ ΡΦ = λύνομαι, αλλάζω, τελειώνω

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

αν [ΚΛΙΤΙΚΟαιτιατική] πιάσεις από τη μύτη, θα σκάσω ⊂ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ⊃ ΑΡΝΗΤΙΚΟ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
αν [ΚΛΙΤΙΚΟαιτιατική] πιάσεις από τη μύτη, θα σκάσω
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, ότι «αν με πιάσεις από τη μύτη, θα σκάσω», όταν θέλουμε να δηλώσουμε ότι κάποιος είναι πάρα πολύ στεναχωρημένος.

Παραδείγματα
◉ Δεν τον συμφέρει, λέει, και είναι τελευταίως πολύ στενοχωρημένος. Αν τον πιάσεις από τη μύτη, θα σκάσει, όπως μαρτυρούν οι συνάδελφοί του.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό
Ύφος
♢ Ανεπίσημο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

[ΟΦ1] προς [ΟΦ1] ⊂ ΔΙΑΔΟΧΗ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
[ΟΦ1] προς [ΟΦ1]
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, ότι «αναλύω κάτι λέξη προς λέξη», όταν αναλύω διαδοχικά τις λέξεις, αναλύω τη μία λέξη μετά την άλλη.

Παραδείγματα
◉ Σχεδιάζει βήμα προς βήμα τις επόμενες κινήσεις του, οι οποίες θα έχουν ορίζοντα εξαμήνου.
Συμπλήρωση κενών
ⓘ ΟΦ = στιγμή, μέρα, λέξη, λεπτό, βήμα

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

{ανεβάζω/έχω} ψηλά το ηθικό [ΟΦπρόσωπο_γενική] ⊂ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ⊃ ΘΕΤΙΚΟ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
ανεβάζω ψηλά το ηθικό [ΟΦπρόσωπο_γενική]
έχω ψηλά το ηθικό [ΟΦπρόσωπο_γενική]
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, ότι «ανεβάζω το ηθικό της ομάδας», όταν κάνω την ομάδα να αισθάνεται καλά ψυχολογικά, να έχει καλή ψυχολογία.

Παραδείγματα
◉ Η ομάδα έχει κάνει καλή προετοιμασία και έχει ψηλά το ηθικό της, μετά τη νίκη επί του Καραϊσκάκη.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: τα θετικά συναισθήματα είναι «πάνω»

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

{ανεβαίνω/σκαρφαλώνω} ένα {βήμα/σκαλί/σκαλοπάτι} πιο ψηλά ⊂ ΠΡΟΟΔΟΣ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
ανεβαίνω ένα βήμα πιο ψηλά
ανεβαίνω ένα σκαλί πιο ψηλά
ανεβαίνω ένα σκαλοπάτι πιο ψηλά
σκαρφαλώνω ένα βήμα πιο ψηλά
σκαρφαλώνω ένα σκαλί πιο ψηλά
σκαρφαλώνω ένα σκαλοπάτι πιο ψηλά
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, ότι «ανεβαίνω ένα σκαλί πιο ψηλά», όταν γίνομαι καλύτερος, αποκτώ ανώτερη θέση, μετά από προσπάθεια.

Παραδείγματα
◉ Πρέπει να ενισχύσουμε την πνευματική Ελλάδα, ν’ ανέβουμε πιο ψηλά.
Αντώνυμα
≠ [ΡΦ] ένα σκαλοπάτι πιο χαμηλά
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: σε μια κάθετη κλίμακα, σκάλα, αυτό που βρίσκεται ψηλά θεωρείται ανώτερο, καλύτερο, και αυτό που βρίσκεται χαμηλά κατώτερο, χειρότερο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

Κύλιση στην κορυφή