Λεξικό Φρασεολογισμών (Θώμου et al. 2026)
Όλα τα λήμματα
| Φράσημα | Καθοδηγητική λέξη | Συχνότητα |
|---|---|---|
| κάτι ξέρω (εγώ) (παραπάνω) | ⊂ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΗ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
κάτι ξέρω εγώ παραπάνω
κάτι ξέρω εγώ κάτι ξέρω παραπάνω κάτι ξέρω Ορισμός ✎ Λέμε «κάτι ξέρω εγώ παραπάνω», όταν θέλουμε να επιβεβαιώσουμε στον συνομιλητή μας ότι αυτό που λέμε είναι αλήθεια, συνήθως λόγω εμπειρίας. Παραδείγματα ◉ Στους ελισαβετιανούς χρόνους απαγορευόταν στις γυναίκες να είναι ηθοποιοί κι έτσι, όταν η βασίλισσα ανακαλύπτει ότι τον ρόλο του Ρωμαίου υποδύεται μια γυναίκα, ταυτίζεται μ’ αυτή λέγοντας «κάτι ξέρω κι εγώ για το τι σημαίνει να είσαι γυναίκα σ’ έναν κόσμο ανδρών». Συνώνυμα ≈ ξέρω εγώ τι (σου) λέω ≈ άκου που σου λέω Ύφος ♢ Προφορικό |
||
| κρανίου τόπος | ⊂ ΚΑΚΟ/ΤΙΠΟΤΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
κρανίου τόπος
Ορισμός ✎ Λέμε «κρανίου τόπος», όταν αναφερόμαστε σε ένα μέρος που έχει καταστραφεί και όπου δεν υπάρχει κανένας. Παραδείγματα ◉ «Κρανίου τόπο» χαρακτήρισε την περιοχή Καϊνασλί ένα μέλος της ελληνικής ομάδας διάσωσης, η οποία επιστρέφει στην Ελλάδα, αφού πλέον στη διεύθυνση κρίσεως δε δηλώνονται αγνοούμενοι και άρχισαν στα ερείπια να μπαίνουν σκαπτικά μηχανήματα και γκρέιντερ, με σκοπό να καθαρίσουν την περιοχή. Μεταφορικό < Μεταφορικό |
||
| λέω μέσα μου | ⊂ ΣΚΕΨΗ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
λέω μέσα μου
Ορισμός ✎ Λέμε «λέω μέσα μου», όταν σκέφτομαι, κάνω μια σκέψη. Παραδείγματα ◉ Θα του περάσει, έλεγε μέσα της η Αμαλία, θα ξαναγίνει όπως και πρώτα, και δώσ’ του να προσεύχεται και να κλαίει στα κρυφά. |
||
| λίγο ({ως/ή}) πολύ | ⊂ ΠΕΡΙΠΟΥ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
λίγο ως πολύ
λίγο ή πολύ λίγο πολύ Ορισμός ✎ Λέμε «λίγο πολύ», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι κάπως, με κάποιον τρόπο, σε κάποιον βαθμό, ισχύει αυτό που αναφέρεται. Παραδείγματα ◉ Η ενδεκάδα είναι λίγο πολύ γνωστή και δεν αναμένονται εκπλήξεις. |
||
| λόγια του αέρα | ⊂ ≠ ΕΙΛΙΚΡΙΝΕΙΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
λόγια του αέρα
Ορισμός ✎ Λέμε «λόγια του αέρα», όταν θέλουμε να σχολιάσουε ότι αυτά που λέμε είναι πολλά και ευχάριστα αλλά δεν είναι αληθινά ή δεν μπορούν να γίνουν. Παραδείγματα ◉ Τα μεγάλα λόγια του πρωθυπουργού για άμεσες και δίκαιες αποζημιώσεις αποδείχτηκαν λόγια του αέρα. Υπάρχουν εκατοντάδες αγρότες σε όλη την Καρδίτσα που δεν έχουν πάρει προκαταβολή ενώ οι ζημιές τους είναι στο 100%. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| με κάθε τρόπο | ⊂ ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
με κάθε τρόπο
Ορισμός ✎ Λέμε «με κάθε τρόπο», όταν κάτι γίνεται σε κάθε περίπτωση, οπωσδήποτε. Παραδείγματα ◉ Κανένας άλλος δεν έπρεπε να το μάθει στο χωριό και, κυρίως, έπρεπε ν’ αποφύγουν με κάθε τρόπο να υποψιαστεί εκείνος ότι ήξεραν την αλήθεια. |
||
| μέρες που είναι | ⊂ ΧΡΟΝΟΣ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
μέρες που είναι
Ορισμός ✎ Λέμε «μέρες που είναι», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι τη στιγμή που μιλάμε βρισκόμαστε σε κάποια ιδιαίτερη περίοδο, όπως Χριστούγεννα, Πάσχα, εθνική εορτή. Παραδείγματα ◉ Με τα παιδιά σας, με ανίψια, βαφτιστήρια, με το παιδί που κρύβετε μέσα σας, μαζί ή μόνος, πηγαίνετε να δείτε, μέρες που είναι, την απολαυστική σαν δροσερό νεράκι «Οικογένεια Νώε» της Ξένιας Καλογεροπούλου και του Θωμά Μοσχόπουλου στη Μικρή Πόρτα. |
||
| μεταξύ (των) άλλων | ⊂ ΜΕΡΙΚΩΣ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
μεταξύ των άλλων
μεταξύ άλλων Ορισμός ✎ Λέμε «μεταξύ άλλων», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι αναφερόμαστε σε ένα μέρος από μια λίστα πραγμάτων. Παραδείγματα ◉ Σε τούτο το συμπέρασμα καταλήγει, μεταξύ άλλων, ποσοτική έρευνα του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα, σε μια προσπάθεια να καταγραφεί η στάση των Ελλήνων καταναλωτών απέναντι στα ιδιωτικής ετικέτας προϊόντα. Ύφος ♢ Επίσημο |
||
| δείχνω τα δόντια μου | ⊂ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ⊃ ΑΡΝΗΤΙΚΟ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
δείχνω τα δόντια μου
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «δείχνω τα δόντια μου», όταν είμαι πολύ θυμωμένος και δείχνω ότι μπορώ, έχω τη δυνατότητα να επιτεθώ. Παραδείγματα ◉ Καθόλου δεν της λείπει η δύναμη και πάνω από τις 8.000 στροφές, σημείο όπου ο κινητήρας δείχνει τα δόντια του και την ευγενική του καταγωγή. Μεταφορικό < Μεταφορικό: όπως ένα ζώο όταν θυμώνει και είναι έτοιμο να επιτεθεί δείχνει τα δόντια του Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| μένω έγκυος | ⊂ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
μένω έγκυος
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «έμεινα έγκυος», όταν έγινα έγκυος. Παραδείγματα ◉ Όταν η γυναίκα μου έμεινε έγκυος ήρθαμε στην Αθήνα, στη Γλυφάδα, όπου γεννήθηκε ο γιος μας, ο Λάζαρος. Μεταφορικό < Μεταφορικό |
||
| κάνω κουμάντο | ⊂ ΕΥΘΥΝΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
κάνω κουμάντο
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «κάνω κουμάντο», όταν είμαι αρχηγός, εγώ είμαι υπεύθυνος για τις αποφάσεις. Παραδείγματα ◉ Η αλήθεια είναι ότι σε κάθε σπίτι κουμάντο κάνει η γυναίκα. Οι άντρες αφήνονται να νομίζουν πως είναι οι αρχηγοί, αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι. Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| κάνω λαδιές | ⊂ ΕΞΑΠΑΤΗΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
κάνω λαδιές
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «κάνω λαδιές», όταν κάνω κάτι άσχημο, συνήθως σε βάρος κάποιου άλλου, κάτι παράνομο. Παραδείγματα ◉ Δεν ξέρω αν εμείς κάναμε λαδιές για να πάρουμε την άδεια, πάντως είμαστε οι μόνοι που προσπαθήσαμε σκληρά, γιατί μας πίεζε η UEFA, για να μπορούμε να παίξουμε στο Europa. Μεταφορικό < Μεταφορικό: η λαδιά είναι λεκές Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| κάνω λεφτά | ⊂ ΠΛΟΥΤΟΣ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
κάνω λεφτά
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «κάνω λεφτά», όταν γίνομαι πλούσιος. Παραδείγματα ◉ Όταν συνήλθε, τα πρώτα της λόγια ήταν παραπονεμένα: αφορούσαν τη μοναξιά της και την απουσία από το πλευρό της των συναδέλφων που η ίδια είχε βοηθήσει «να κάνουν λεφτά και όνομα». Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| κάνω λόγο [ΠΡΟΘΦγια] | ⊂ ΑΝΑΦΟΡΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
κάνω λόγο [ΠΡΟΘΦγια]
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «κάνω λόγο για κάτι», όταν αναφέρομαι, κάνω αναφορά σε κάτι. Παραδείγματα ◉ Για ιδιαίτερα θετική εξέλιξη κάνουν λόγο και οι εταιρείες ανάπτυξης εμπορικών κέντρων που στο άμεσο μέλλον θα παρουσιάσουν στο αγοραστικό κοινό σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη νέους εμπορικούς χώρους περίπου 250.000 τ.μ. |
||
| κάνω ό,τι περνάει από το χέρι μου | ⊂ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
κάνω ό,τι περνάει από το χέρι μου
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «κάνω ό,τι περνάει από το χέρι μου», όταν κάνω ό,τι μπορώ. Παραδείγματα ◉ Κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας για να υπερασπίζουμε το δικαίωμα της νεολαίας και όλου του λαού στον αθλητισμό. Συνώνυμα ≈ δίνω {όλα μου τα χρόνια/όλο μου το είναι} ≈ {δείχνω/δίνω} τον καλύτερό μου εαυτό Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| κάνω παζάρια | ⊂ ΣΥΜΒΙΒΑΣΜΟΣ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
κάνω παζάρια
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «κάνω παζάρια», όταν συζητάω, διαπραγματεύομαι την τιμή αγοράς ή πώλησης για να πετύχω καλύτερη τιμή. Παραδείγματα ◉ Δεν έκανε παζάρια. Όταν έλεγε 1.000 δραχμές, το εννοούσε. Oύτε 950 ούτε 1.050. Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| κάνω πλάκα | ⊂ ΑΣΤΕΙΟ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
κάνω πλάκα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «κάνω πλάκα», όταν δε μιλάω σοβαρά, λέω κάτι για αστείο, αστειεύομαι. Παραδείγματα ◉ Νόμισα ότι έκαναν πλάκα αλλά φαίνεται ότι είναι σοβαρό. Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| κάνω ποδαρικό | ⊂ ΠΡΩΤΟΣ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
κάνω ποδαρικό
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «κάνω ποδαρικό», όταν είμαι ο πρώτος άνθρωπος που μπαίνει σε ένα σπίτι ή σε ένα κατάστημα την αρχή μιας χρονικής περιόδου, όπως την πρωτοχρονιά και την πρώτη μέρα του μήνα. Παραδείγματα ◉ Πολλοί άνθρωποι είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί ακόμα και σήμερα σχετικά με το ποιος θα κάνει ποδαρικό στο σπίτι τους, δηλαδή ποιος θα μπει πρώτος στο σπίτι τους τον καινούριο χρόνο. |
||
| κάνω σκηνή | ⊂ ΑΝΤΙΘΕΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
κάνω σκηνή
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «κάνω σκηνή» όταν δείχνω έντονα ότι κάτι δε μου αρέσει. Παραδείγματα ◉ Όταν τα άκουσε όλα αυτά η γυναίκα, έγινε έξαλλη με τον σύζυγό της, αλλά συγκρατήθηκε μέχρι να φύγει ο ξένος άνθρωπος και δεν έκανε σκηνή. Μεταφορικό < Μεταφορικό: η σκηνή του θεάτρου Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| κάνω φυλακή | ⊂ ΤΙΜΩΡΙΑ⊃ ΦΥΛΑΚΗ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
κάνω φυλακή
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «κάνω φυλακή», όταν βρίσκομαι στη φυλακή ως φυλακισμένος. Παραδείγματα ◉ Ο φίλος του είπε ότι αντιλήφθηκε κάποια στιγμή ότι είχε μπλεξίματα με ναρκωτικά και έκανε φυλακή στην Πορτογαλία για δυο ή τρεις μήνες. Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| κάτι τρέχει στα γύφτικα | ⊂ ≠ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
κάτι τρέχει στα γύφτικα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «κάτι τρέχει στα γύφτικα», όταν κάποιος μας ρωτάει για μια κατάσταση που δημιουργεί πολλή αναστάτωση και φασαρία κι εμείς του απαντάμε ότι πρόκειται για κάτι ασήμαντο. Παραδείγματα ◉ Μια εφημερίδα πεθαίνει; Ε, και; Στην εξαθλιωμένη εργασιακά Ελλάδα του 2010; Κάτι τρέχει στα γύφτικα. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο, ειρωνικό |
||
| κλείνομαι στον εαυτό μου | ⊂ ≠ ΕΚΦΡΑΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
κλείνομαι στον εαυτό μου
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «κλείνομαι στον εαυτό μου», όταν δεν εκφράζω τα συναισθήματά μου ή και τις σκέψεις μου. Παραδείγματα ◉ Υπάρχουν κι άλλοι, όμως, που κλείνονται στον εαυτό τους, που δεν αφήνουν καν τη θλίψη τους να εξωτερικευτεί με κανένα τρόπο. Αντώνυμα ≠ ανοίγω την καρδιά μου ([ΠΡΟΘΦσε]) Μεταφορικό < Μεταφορικό |
||
| κρατάω επιφυλάξεις | ⊂ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
κρατάω επιφυλάξεις
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «κρατάω επιφυλάξεις», όταν έχω επιφυλάξεις, δεν είμαι απόλυτα σίγουρος, έχω αμφιβολίες. Παραδείγματα ◉ Αν, πάντως, είστε απ’ αυτούς που κρατούν επιφυλάξεις σε κάθε ιατρική πρακτική, δεν έχετε παρά να δοκιμάσετε τη μέθοδο που πρότεινε ο Αριστοτέλης. |
||
| κρατάω πόζα | ⊂ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ⊃ ΑΡΝΗΤΙΚΟ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
κρατάω πόζα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «κρατάω πόζα», όταν κάνω, προσποιούμαι ότι δεν ακούω ή δε βλέπω κάποιον γιατί είμαι θυμωμένος. Παραδείγματα ◉ Δεν έβγαινε να του μιλήσει, κράταγε πόζα κι έτρεχε στις φιλενάδες της όλο γέλια κι όλο νάζια. Μεταφορικό < Μεταφορικό: όπως όταν παίρνουμε πόζα για να βγούμε φωτογραφία και κοιτάμε αλλού Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| κρατάω τσίλιες | ⊂ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
κρατάω τσίλιες
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «κρατάω τσίλιες», όταν είμαι υπεύθυνος να προσέχω να μην καταλάβει κάποιος ότι οι συνεργάτες μου κάνουν κάτι κρυφά, κυρίως παράνομο, και να τους ειδοποιήσω αν υπάρχει κίνδυνος να τους καταλάβουν. Παραδείγματα ◉ Οι δράστες κατά την περιγραφή της άτυχης ηλικιωμένης ήταν δύο μέσα στο σπίτι και ένας τρίτος έξω που κρατούσε τσίλιες και παραμένει άγνωστο τι αφαίρεσαν από το ζευγάρι των υπερήλικων θυμάτων τους, αφού το κίνητρό τους ήταν η ληστεία. Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| κρατάω χαρακτήρα | ⊂ ΑΔΙΑΛΛΑΞΙΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
κρατάω χαρακτήρα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «κρατάω χαρακτήρα», όταν δεν αλλάζω τη στάση μου και δεν επηρεάζομαι από πράγματα που μου αρέσουν. Παραδείγματα ◉ Παλεύω με τους γαστρονομικούς πειρασμούς. Σήμερα κράτησα χαρακτήρα και αγόρασα τα άκρως απαραίτητα. Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| μένω με τη γλύκα | ⊂ ΑΠΟΤΥΧΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
μένω με τη γλύκα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «μένω με τη γλύκα», όταν θέλω να πετύχω κάτι πάρα πολύ αλλά τελευταία στιγμή δεν τα καταφέρνω και απογοητεύομαι. Παραδείγματα ◉ Πιστεύαμε στο μετάλλιο, σχεδόν το αγγίξαμε, αλλά μείναμε με τη γλύκα. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| μένω μετέωρος | ⊂ - ΒΟΗΘΕΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
μένω μετέωρος
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «μένω μετέωρος», όταν δεν έχω στήριξη, βοήθεια. Παραδείγματα ◉ Το δημόσιο νοσοκομείο σωστά έκλεισε τις πόρτες του σε αυτούς που το χρησιμοποιούσαν για το παραμικρό, ωστόσο όντας η μόνη προσβάσιμη δομή υγείας για το σύνολο του πληθυσμού, ο κόσμος έμεινε μετέωρος σχετικά με το πού να απευθυνθεί για οτιδήποτε άλλο του συμβαίνει. Μεταφορικό < Μεταφορικό: όταν κάτι είναι μετέωρο δε στηρίζεται |
||
| μένω στα λόγια | ⊂ ΔΙΑΨΕΥΣΗ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
μένω στα λόγια
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «μένω στα λόγια», όταν δεν κάνω, δεν πραγματοποιώ αυτά που λέω. Παραδείγματα ◉ Για μια ακόμη φορά αποδεικνύεται ότι μένουμε στα λόγια και ούτε καν αξιοποιούμε κοινοτικά προγράμματα και χρηματοδοτήσεις για την εκτέλεση έργων υποδομής που θα κάνουν ανθρώπινη τη διαβίωση σε όλα τα νησιά του Αιγαίου. Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| μένω στον τόπο | ⊂ ΘΑΝΑΤΟΣ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
μένω στον τόπο
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «μένω στον τόπο», όταν πεθαίνω αμέσως, γρήγορα. Παραδείγματα ◉ Προχθές το μεσημέρι έπαθε καρδιακό επεισόδιο και έμεινε στον τόπο στο σπίτι του στην Αθήνα. Μεταφορικό < Μεταφορικό: ο νεκρός δεν μπορεί να κινηθεί Ύφος ♢ Ανεπίσημο
Διαναφορές
|
||
