Λεξικό Φρασεολογισμών (Θώμου et al. 2026)
Όλα τα λήμματα
| Φράσημα | Καθοδηγητική λέξη | Συχνότητα |
|---|---|---|
| όλα καλά κι (όλα) ωραία | ⊂ ΕΥΡΥΘΜΙΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
όλα καλά κι όλα ωραία
όλα καλά κι ωραία Ορισμός ✎ Λέμε «όλα καλά κι όλα ωραία», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι η κατάσταση στην οποία αναφερόμαστε είναι ωραία, καλή. Παραδείγματα ◉ Όλα ωραία και καλά με τα Χριστούγεννα… Αλλά ποιος μαζεύει τώρα το δέντρο; Εναλλακτικές μορφές φρασήματος ⧉ (όλα) ωραία και καλά |
||
| όλα κι όλα | ⊂ ΑΔΙΑΛΛΑΞΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
όλα κι όλα
Ορισμός ✎ Λέμε «όλα κι όλα», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι δεν αλλάζουμε στάση για αυτό που αναφέρουμε, ό,τι κι αν μας πούνε. Παραδείγματα ◉ Του μίλησα, όμως, με ωραίο τρόπο- α, όλα κι όλα, εκεί μέσα δεν τσακώνομαι εγώ με κανέναν. Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| όπου φύγει φύγει | ⊂ ΦΥΓΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
όπου φύγει φύγει
Ορισμός ✎ Λέμε «όπου φύγει φύγει», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι ο κόσμος φεύγει βιαστικά και με οποιονδήποτε τρόπο, χωρίς σκέψη. Παραδείγματα ◉ Όπου… φύγει φύγει οι Αθηναίοι πριν την εφαρμογή των νέων μέτρων – Αυξημένη η κίνηση στα διόδια. Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| ούτε λίγο ούτε πολύ | ⊂ ΠΑΣΙΦΑΝΕΣ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
ούτε λίγο ούτε πολύ
Ορισμός ✎ Λέμε «ούτε λίγο ούτε πολύ», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι κάτι εννοείται, παρόλο που δε λέγεται ευθέως. Παραδείγματα ◉ Η ΟΝΕ εμφανίζεται, ούτε λίγο ούτε πολύ, σαν ένα σύγχρονο όραμα που όταν το κατακτήσουμε θα γίνουν όλα πολύ καλύτερα. |
||
| πάνω που [ΡΦ] ([Φ)]) | ⊂ ΟΤΑΝ/ΞΑΦΝΙΚΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
πάνω που [ΡΦ]
πάνω που [ΡΦ] [Φ)] Ορισμός ✎ Λέμε «πάνω που τελειώναμε τη δουλειά προέκυψε κι άλλη», όταν θέλουμε να δώσουμε έμφαση στο ότι τη στιγμή ακριβώς που τελειώναμε τη δουλειά προέκυψε κι άλλη, την οποία δεν περιμέναμε. Παραδείγματα ◉ Πάνω που νομίζαμε ότι τα έχουμε δει όλα σε αυτή την πόλη, η πραγματικότητα έρχεται να μας διαψεύσει για ακόμα μία φορά. Συνώνυμα ≈ εκεί που [ΡΦ] Μεταφορικό < Μεταφορικό: τόπο (πάνω) αντί για χρόνο (τη στιγμή που) Συμπλήρωση κενών ⓘ ΡΦ = διαβάζω, λέω |
||
| περασμένα, ξεχασμένα | ⊂ ≠ ΜΝΗΜΗ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
περασμένα, ξεχασμένα
Ορισμός ✎ Λέμε «περασμένα, ξεχασμένα», όταν έχει γίνει κάτι στο παρελθόν, συνήθως άσχημο, και προτείνουμε στον συνομιλητή μας να το ξεχάσουμε. Παραδείγματα ◉ Εκείνος όμως συνέχιζε: «Έλα τώρα, αγαπούλα μου, μη μου κρατάς πόζα, περασμένα ξεχασμένα πια». Ύφος ♢ Προφορικό |
||
| πού να τρέχω; | ⊂ ≠ ΕΠΙΘΥΜΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
πού να τρέχω;
Ορισμός ✎ Λέμε «πού να τρέχω;», όταν θέλουμε να δείξουμε ότι δε θέλουμε να κάνουμε κάτι. Παραδείγματα ◉ Πού να τρέχουμε με τέτοια κίνηση στο κέντρο, θα χάσουμε κάνα δίωρο στο αυτοκίνητο. Ύφος ♢ Ανεπίσημο, προφορικό |
||
| πού {ξέρεις /ξέρετε}; | ⊂ - ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
πού ξέρεις;
πού ξέρετε; Ορισμός ✎ Λέμε «πού ξέρεις;», όταν θέλουμε να δώσουμε έμφαση σε μια σχετικά απίθανη υπόθεση. Παραδείγματα ◉ Πού ξέρεις, μπορεί να το βρω στα ελληνικά και να τ’ αγοράσω. Ύφος ♢ Προφορικό |
||
| πρέπει να πω | ⊂ ΑΝΑΦΟΡΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
πρέπει να πω
Ορισμός ✎ Λέμε «πρέπει να πω», όταν θέλω να σχολιάσω ότι αναφέρομαι σε κάτι το οποίο αξίζει τόσο πολύ, που πρέπει να το αναφέρω. Παραδείγματα ◉ Τόσο οι αδελφοί Ταβιάνι όσο και ο Μάρκο Μπελόκιο κατάφεραν στο παρελθόν να μας δώσουν μια εξαιρετική, πρέπει να πω, γεύση των θεμάτων και της ατμόσφαιρας των έργων του Ιταλού συγγραφέα και δραματουργού. |
||
| στο κάτω κάτω (της γραφής) | ⊂ ΑΛΗΘΕΙΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
στο κάτω κάτω της γραφής
στο κάτω κάτω Ορισμός ✎ Λέμε «στο κάτω κάτω», όταν θέλουμε να τονίσουμε ότι αυτό που λέμε ισχύει στην ουσία, τελικά. Παραδείγματα ◉ Στο κάτω κάτω, για το παρελθόν δεν ήταν αυτοί υπεύθυνοι, οι πηγές της σύγκρουσης ήταν πολύ παλιές. |
||
| στον λόγο μου | ⊂ ΟΡΚΟΣ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
στον λόγο μου
Ορισμός ✎ Λέμε «στον λόγο μου», όταν δεσμεύομαι ηθικά, ορκίζομαι ότι αυτά που λέω είναι αλήθεια. Παραδείγματα ◉ Μόλις τον δω θα φύγω, στον λόγο μου. |
||
| τι μέρος του λόγου είναι; | ⊂ ΑΠΟΡΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τι μέρος του λόγου είναι;
Ορισμός ✎ Λέμε «τι μέρος του λόγου είναι;», όταν θέλουμε να μάθουμε γενικές πληροφορίες για κάτι που δε μας φαίνεται καλό. Παραδείγματα ◉ Κατά την επιστροφή στον Όλυμπο αναρωτήθηκα φωναχτά για το νόημα αυτής της επίθεσης και τότε ο Υψηλάντης ρώτησε «τι μέρος του λόγου είναι αυτός;», για να τον καθησυχάσει ο καπετάν Φωτεινός λέγοντάς του ότι «είναι δικός μας». Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο, μειωτικό, προφορικό |
||
| τι τραβάω | ⊂ ΔΥΣΚΟΛΙΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τι τραβάω
Ορισμός ✎ Λέμε «τι τραβάω», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι ζούμε μια πάρα πολύ δύσκολη κατάσταση. Παραδείγματα ◉ Τι τραβάει κι αυτός εδώ που έμπλεξε… Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο, προφορικό |
||
| τι τρέχει; | ⊂ ΑΠΟΡΙΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τι τρέχει;
Ορισμός ✎ Λέμε «τι τρέχει;», όταν θέλουμε να ρωτήσουμε τι συμβαίνει, τι γίνεται. Παραδείγματα ◉ Λέγε, ρε φίλε, τι τρέχει; ◉ Ο οδηγός, με τα εισιτήρια στο χέρι, τους κοίταζε πονηρά και ο Αμπρόσιο τον αποπήρε: «Τρέχει τίποτα, φίλε;» Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο, προφορικό Εναλλακτικές μορφές φρασήματος ⧉ Τρέχει τίποτα; |
||
| το κερασάκι στην τούρτα | ⊂ ΤΕΛΟΣ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
το κερασάκι στην τούρτα
Ορισμός ✎ Λέμε «το κερασάκι στην τούρτα», όταν αναφερόμαστε σε κάτι που γίνεται στο τέλος, που είναι συνήθως δυσάρεστο, και με το οποίο ολοκληρώνεται μια διαδικασία. Παραδείγματα ◉ Και το κερασάκι στην τούρτα: πρόσφατα το έργο χαρακτηρίστηκε ως «μη αναπτυξιακό» από το Υπουργείο Οικονομικών, κάτι που το βάζει αυτόματα πολύ χαμηλά στην ιεράρχηση χρηματοδότησης από το Δημόσιο. Μεταφορικό < Μεταφορικό: όπως στην τούρτα το κερασάκι το βάζουμε στο τέλος Ύφος ♢ Ανεπίσημο, ειρωνικό |
||
| τράβα με κι ας κλαίω | ⊂ ΕΠΙΘΥΜΙΑ/ΠΡΟΣΠΟΙΗΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τράβα με κι ας κλαίω
Ορισμός ✎ Λέμε «τράβα με κι ας κλαίω», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε κάποιον που προσποιείται ότι δε θέλει κάτι ενώ στην πραγματικότητα το θέλει. Παραδείγματα ◉ Κι επειδή είμαι λίγο του «τραβάτε με κι ας κλαίω» βρέθηκα να ασχολούμαι ξανά με τα κοινά, παρά την απόφασή μου να απέχω. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο, ειρωνικό, προφορικό |
||
| τρέχα γύρευε | ⊂ ΠΑΡΑΛΟΓΟ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τρέχα γύρευε
Ορισμός ✎ Λέμε «τρέχα γύρευε», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι μια κατάσταση δεν έχει εξήγηση ή είναι πολύ δύσκολο να εξηγηθεί. Παραδείγματα ◉ Η Ασημίνα ήταν το μοναδικό μου στήριγμα κι ο μόνος άνθρωπος στον πλανήτη που επέμενε να πιστεύει σε μένα. Γιατί; τρέχα γύρευε. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| φωτιά στα μπατζάκια μου | ⊂ ΔΥΣΚΟΛΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
φωτιά στα μπατζάκια μου
Ορισμός ✎ Λέμε «φωτιά στα μπατζάκια μου», όταν βρίσκομαι σε μια πολύ δύσκολη κατάσταση που δεν την περίμενα και πρέπει να κάνω κάτι γρήγορα για να την αντιμετωπίσω. Παραδείγματα ◉ Επίσης και οι μπαταρίες ιόντων λιθίου είναι επιρρεπείς σε πρόκληση ανάφλεξης αν παρουσιάσουν απότομη αλλαγή θερμοκρασίας. Φωτιά στα μπατζάκια μας, λοιπόν, αλλά και σ’ εκείνα των μεγάλων κατασκευαστών μπαταριών. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| αρχίζουν τα όργανα | ⊂ ΤΑΡΑΧΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
αρχίζουν τα όργανα
Ορισμός ✎ Λέμε ειρωνικά «αρχίζουν τα όργανα», όταν ξεκινά μια άσχημη κατάσταση που πρόκειται να προκαλέσει αναταραχή, φασαρία. Παραδείγματα ◉ Άρχισαν τα …όργανα, μόλις μία εβδομάδα μετά την έναρξη της σχολικής σεζόν σε κατάληψη από σήμερα το πρωί το Γενικό Λύκειο της πόλης. Μεταφορικό < Μεταφορικό: η γιορτή άρχιζε παλιά με τη μουσική των οργάνων Ύφος ♢ Ανεπίσημο, ειρωνικό Γραμματικοί περιορισμοί → Κυρίως: αρχίζουνΣΥΝΟΠΤΙΚΟ |
||
| [ΟΦ] πάει (περίπατο) | ⊂ ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
[ΟΦ] πάει περίπατο
[ΟΦ] πάει Ορισμός ✎ Λέμε ειρωνικά, για παράδειγμα, ότι «κάτι πάει περίπατο», όταν έχει χαθεί για πάντα. Παραδείγματα ◉ «Πάει περίπατο» η ισότητα στο σπίτι. Μόλις στο 7% των ζευγαριών βοηθούν και οι δυο στις δουλειές του σπιτιού. Συνώνυμα ≈ {[ΟΦμη έμψυχο]/το πουλάκι} πετάειΣΥΝΟΠΤΙΚΟ Ύφος ♢ Ανεπίσημο, ειρωνικό |
||
| από δω το πας, από κει το φέρνεις | ⊂ ΕΠΙΜΟΝΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
από δω το πας, από κει το φέρνεις
Ορισμός ✎ Λέμε με ανάλαφρο ύφος «από δω το πας, από κει το φέρνεις», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι κάποιος προσπαθεί να πετύχει κάτι, ψάχνοντας να βρει συνεχώς επιχειρήματα. Παραδείγματα ◉ Από δω το πας, από κει το φέρνεις, άντε θα πω ότι έχεις δίκιο γιατί αυτό θέλεις να ακούσεις! Ύφος ♢ Προφορικό |
||
| άι χάσου | ⊂ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
άι χάσου
Ορισμός ✎ Λέμε με απότομο ύφος σε κάποιον «άι χάσου», όταν θέλουμε να διώξουμε κάποιον γιατί δε θέλουμε να βρίσκεται εκεί όπου είμαστε κι εμείς Παραδείγματα ◉ Πόσο πια κατώτεροι των περιστάσεων! Πόσο! Άι χάσου εσύ κι οι όμοιοί σου! Ύφος ♢ Υβριστικό |
||
| ([ΟΦ]) φτάνει ({πια/ως εδώ}) | ⊂ ΤΕΛΟΣ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
[ΟΦ] φτάνει
[ΟΦ] φτάνει πια [ΟΦ] φτάνει ως εδώ φτάνει φτάνει πια φτάνει ως εδώ Ορισμός ✎ Λέμε με τόνο αγανάκτησης, για παράδειγμα, ότι «φτάνει ως εδώ (η συζήτηση)», όταν μια συζήτηση είναι δυσάρεστη, μας ενοχλεί, και γίνεται πολλές φορές ή διαρκεί πολύ και θέλουμε να σταματήσει. Παραδείγματα ◉ Σαν τον σκύλο με τη γάτα κάνετε, φτάνει πια. Συμπλήρωση κενών ⓘ ΟΦ = κουβέντα, βιολί |
||
| τρώω τα ψωμιά μου | ⊂ ΖΗΜΙΑ/ΗΛΙΚΙΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τρώω τα ψωμιά μου
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «κάποιος έφαγε τα ψωμιά του», όταν κάποιος είναι πολύ μεγάλος σε ηλικία και δεν μπορεί να κάνει πολλά πράγματα ή λέμε πως «κάτι έφαγε τα ψωμιά του», όταν κάτι έχει χαλάσει γιατί έχει χρησιμοποιηθεί πολύ. Παραδείγματα ◉ Όλα εδώ μέσα είχαν φάει τα ψωμιά τους και υπήρχε μαζεμένη ένα σωρό σαβούρα. ◉ Εγώ είμαι γριά, τα έφαγα τα ψωμιά μου και τώρα που κοντεύω να φύγω, τώρα κατάλαβα πόσα λάθη έχω κάνει, ειδικά με εσένα. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο Γραμματικοί περιορισμοί → Κυρίως τρώωΠΑΡΕΛΘΟΝ |
||
| βάφω τα χέρια μου με αίμα | ⊂ ΘΑΝΑΤΟΣ ⊃ ΦΟΝΟΣ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
βάφω τα χέρια μου με αίμα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι « βάφω τα χέρια μου με αίμα», όταν σκοτώνω κάποιον. Παραδείγματα ◉ Έβαψε τα χέρια του με αίμα ένας 19χρονος. Σκότωσε τη μητέρα και το νέο αγόρι της πρώην του με τσεκούρι. Μεταφορικό < Μεταφορικό |
||
| βγάζω φλας | ⊂ ΟΧΗΜΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
βγάζω φλας
Ορισμός ✎ Λέμε ότι « βγάζω φλας», όταν ανάβω, ενεργοποιώ το φλας. Παραδείγματα ◉ Είχε προσαχθεί από έναν αστυνομικό όταν οδηγούσε, γιατί δεν είχε βγάλει φλας ενώ άλλαζε λωρίδα κυκλοφορίας. |
||
| αφήνω βαριά τη σκιά μου | ⊂ ΕΠΙΔΡΑΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
αφήνω βαριά τη σκιά μου
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «αφήνω βαριά τη σκιά μου», όταν προκαλώ αρνητικές συνέπειες. Παραδείγματα ◉ Η πανδημία και ο κορονοϊός άφησε βαριά την σκιά του και στον πολιτισμό και τα ταξίδια, με αποτέλεσμα τις μειώσεις ρεκόρ σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας. Μεταφορικό < Μεταφορικό
Διαναφορές
|
||
| αφήνω εκκρεμότητες | ⊂ ΕΚΚΡΕΜΟΤΗΤΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
αφήνω εκκρεμότητες
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «αφήνω εκκρεμότητες», όταν δεν τελειώνω, δεν τακτοποιώ όλα τα ζητήματα, τις υποθέσεις που πρέπει. Παραδείγματα ◉ Τις τελευταίες συναντήσεις πριν φύγει για διακοπές στη Σίφνο είχε χθες ο πρωθυπουργός, σε μια προσπάθεια να μην αφήσει εκκρεμότητες στην κυβέρνηση και το κόμμα. |
||
| αφήνω όλα τα ενδεχόμενα ανοικτά | ⊂ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
αφήνω όλα τα ενδεχόμενα ανοικτά
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «αφήνω όλα τα ενδεχόμενα ανοικτά», όταν δεν έχω αποφασίσει ακόμα για κάτι και όλα είναι πιθανά να συμβούν. Παραδείγματα ◉ Αφήνω όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά, δεν έχω ξεκάθαρη εικόνα ακόμα για το πού θα είμαι την επόμενη σεζόν. Μεταφορικό < Μεταφορικό |
||
| αφήνω πλεονέκτημα | ⊂ ΕΥΚΑΙΡΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
αφήνω πλεονέκτημα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «αφήνω πλεονέκτημα», όταν ως διαιτητής ενός ποδοσφαιρικού αγώνα αφήνω, επιτρέπω να συνεχιστεί ο αγώνας, παρόλο που έχει γίνει φάουλ. Παραδείγματα ◉ Άφησε πλεονέκτημα εκεί που έπρεπε και είδε όλες τις φάσεις. Θεματικό πεδίο ⌂ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ |
||
