Λεξικό Φρασεολογισμών (Θώμου et al. 2026)

Σύνθετη αναζήτηση: Χρησιμοποιήστε τη σύνθετη αναζήτηση όταν θέλετε να κάνετε αναζήτηση μέσα σε συγκεκριμένα πεδία του λεξικογραφικού άρθρου ή να εμφανίσετε μόνο φρασήματα που διαθέτουν συγκεκριμένες πληροφορίες.
Επιλέξτε τουλάχιστον ένα πεδίο αναζήτησης ή ένα φίλτρο για να πραγματοποιηθεί η σύνθετη αναζήτηση.
ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ
Πού να αναζητηθεί ο όρος
ΦΙΛΤΡΑ
Εμφάνιση μόνο λημμάτων που διαθέτουν
Καθαρισμός

Όλα τα λήμματα

Φράσημα Καθοδηγητική λέξη Συχνότητα
δίνω ψίχουλα ([ΠΡΟΘΦσε]) ⊂ ΛΙΓΟ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
δίνω ψίχουλα [ΠΡΟΘΦσε]
δίνω ψίχουλα
Ορισμός

✎Λέμε, για παράδειγμα, ότι «δίνω ψίχουλα σε έναν εργαζόμενο», όταν δίνω χαμηλό μισθό σε έναν εργαζόμενο.

Παραδείγματα
◉ Αντί να παίρνουμε αυτά που δουλέψαμε, μας δίνουν ψίχουλα. Νιώθουμε αδικημένοι από την πολιτεία.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό
Ύφος
♢ Ανεπίσημο
Διαναφορές

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

εδώ [ΡΦ] ⊂ - ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
εδώ [ΡΦ]
Ορισμός

✎Λέμε, για παράδειγμα, ότι «εδώ δεν ήξερε να περπατάει», όταν θέλουμε να δείξουμε με έμφαση ότι είναι απίθανο να έτρεξε γρήγορα, καθώς για να τρέξει γρήγορα θα έπρεπε τουλάχισυον να ξέρει να περπατάει.

Παραδείγματα
◉ Σκόπευε να το παίξει υπερατλαντικός, κοσμοπολίτης, αλλά κατάλαβε ότι δεν τον έπαιρνε. Εδώ μετά βίας κρατιόταν να μην πατήσει τα κλάματα.
Ύφος
♢ Προφορικό

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

εδώ [ΟΦ1], εκεί [ΟΦ1], πού είναι [ΟΦ1]; ⊂ ΜΑΤΑΙΟ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
εδώ [ΟΦ1], εκεί [ΟΦ1], πού είναι [ΟΦ1];
Ορισμός

✎Λέμε, για παράδειγμα, ότι «εδώ λεφτά, εκεί λεφτά, πού είναι τα λεφτά;», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι είναι μάταιο, δεν έχει νόημα, να ψάχνουμε λεφτά, γιατί δε θα μπορέσουμε να τα βρούμε.

Παραδείγματα
◉ Η πυρκαγιά είναι γεγονός, όπως και η παρουσία της κάμερας με τα μοιρολόγια των ρεπόρτερ και το παιχνίδι του παπά «εδώ εμπρηστής, εκεί εμπρηστής, πού είναι ο εμπρηστής;».
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: όπως το τυχερό παιχνίδι «παπάς»
Ύφος
♢ Ανεπίσημο, ειρωνικό

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

είδα κι έπαθα {(μέχρι) να/ώσπου} [ΡΦ] ⊂ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
είδα κι έπαθα μέχρι να [ΡΦ]
είδα κι έπαθα να [ΡΦ]
είδα κι έπαθα ώσπου [ΡΦ]
Ορισμός

✎Λέμε, για παράδειγμα, ότι «είδα κι έπαθα να τον πείσω», όταν δυσκολεύτηκα, κουράστηκα πολύ να τον πείσω.

Παραδείγματα
◉ Είδα κι έπαθα να την ηρεμήσω και να της εξηγήσω ότι είναι άλλο αυτό που κάνουμε στην τηλεόραση κι άλλο αυτό που είμαστε στη ζωή μας.
Ύφος
♢ Ανεπίσημο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

είμαι [ΟΦχρόνος] στον χώρο ([ΟΦγενική]) ⊂ ΔΙΑΡΚΕΙΑ/ΕΝΑΣΧΟΛΗΣΗ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
είμαι [ΟΦχρόνος] στον χώρο [ΟΦγενική]
είμαι [ΟΦχρόνος] στον χώρο
Ορισμός

✎Λέμε, για παράδειγμα, ότι «είμαι 10 χρόνια στον χώρο της μουσικής», όταν ασχολούμαι, κυρίως επαγγελματικά, 10 χρόνια στον τομέα της μουσικής.

Παραδείγματα
◉ «Είμαι 22 χρόνια στον χώρο και έχω γυρίσει 18 ταινίες», υπογραμμίζει, κλείνοντας σε αυτόν τον αριθμό την αγάπη της για τον κινηματογράφο.
Συμπλήρωση κενών
ⓘ ΟΦγενική = αυτοδιοίκηση, εκπαίδευση

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

είμαι με [ΟΦπρόσωπο] ⊂ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ/ΑΝΗΚΩ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
είμαι με [ΟΦπρόσωπο]
Ορισμός

✎Λέμε, για παράδειγμα, ότι «είμαι με μια ομάδα», όταν υποστηρίζω τη συγκεκριμένη ομάδα ή είμαι μέρος της.

Παραδείγματα
◉ Είναι με το καθεστώς μόνο και μόνο για τις δουλειές του.
Συνώνυμα
≈ είμαι βαμμένος [ΟΦ]
Συμπλήρωση κενών
ⓘ ΟΦ = κόμμα, ομάδα

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

είμαι σε [ανάπτυξη/εξέλιξη/λειτουργία/μαρασμό/πόλεμο/σύγκρουση/χρήση] ⊂ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
είμαι σε ανάπτυξη
είμαι σε εξέλιξη
είμαι σε λειτουργία
είμαι σε μαρασμό
είμαι σε πόλεμο
είμαι σε σύγκρουση
είμαι σε χρήση
Ορισμός

✎Λέμε, για παράδειγμα, ότι «είμαι σε εξέλιξη», όταν εξελίσσομαι.

Παραδείγματα
◉ Ο Σέργιος και ο Ηλίας είναι από την Ουκρανία, ο Αλέξανδρος από τη Ρωσία. Οι χώρες τους είναι σε πόλεμο, η θλίψη τους μεγάλη, όμως οι βόμβες δεν μπορούν να καταστρέψουν τα θεμέλια της φιλίας τους.

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

είμαι [ΠΡΟΘσε_{[ΑΡΙΘΜΟΣ]/[ΟΦηλικία]}] ⊂ ΗΛΙΚΙΑ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
είμαι [ΠΡΟΘσε_ΟΦηλικία]
είμαι [ΠΡΟΘσε_ΑΡΙΘΜΟΣ]
Ορισμός

✎Λέμε, για παράδειγμα, ότι «είμαι στα 70», όταν είμαι 70 χρονών.

Παραδείγματα
◉ Ο φίλος με τον οποίο κάναμε ποδήλατο ήταν στα 80 του όταν αντάλλαξε το αντρικό του ποδήλατο με ένα γυναικείο, επειδή τα κατάφερνε με δυσκολία.
◉ Αν είστε σε ώριμη ηλικία, όπως εγώ, θα θυμάστε όλη την τριακονταετία της μεταπολίτευσης.
Συμπλήρωση κενών
ⓘ ΟΦηλικία = ώριμη ηλικία, τα γεννοφάσκια μου (:πολύ μικρή ηλικία), τα τελευταία μου (: πολύ κοντά στο να πεθάνω)

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

είμαι {στην αντιπολίτευση/στην κυβέρνηση/στο κόμμα} ⊂ ΑΝΗΚΩ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
είμαι στην αντιπολίτευση
είμαι στην κυβέρνηση
είμαι στο κόμμα
Ορισμός

✎Λέμε, για παράδειγμα, ότι «είμαι στην αντιπολίτευση», όταν ανήκω στην αντιπολίτευση, αποτελώ μέρος της αντιπολίτευσης.

Παραδείγματα
◉ Έχουμε καθήκον να είμαστε στην κυβέρνηση, να είμαστε στο κόμμα, στην κοινωνία που τροφοδοτεί με θέσεις και ιδέες το κόμμα και την κυβέρνηση.

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

είμαι στο πόδι ⊂ ΚΟΥΡΑΣΗ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
είμαι στο πόδι
Ορισμός

✎Λέμε, για παράδειγμα, ότι «είμαι στο πόδι από το πρωί», όταν δεν έχω ξεκουραστεί από το πρωί.

Παραδείγματα
◉ Από χθες το πρωί είμαστε στο πόδι, θα καταρρεύσουμε.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: είμαι στο πόδι, όταν είμαι όρθιος, οπότε δεν ξεκουράζομαι
Ύφος
♢ Ανεπίσημο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

είμαι {στην καρέκλα/στο τιμόνι} ([ΟΦγενική]) ⊂ ΕΞΟΥΣΙΑ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
είμαι στην καρέκλα [ΟΦγενική]
είμαι στην καρέκλα
είμαι στο τιμόνι [ΟΦγενική]
είμαι στο τιμόνι
Ορισμός

✎Λέμε, για παράδειγμα, ότι «είμαι στο τιμόνι της επιχείρησης», όταν έχω την εξουσία, κυβερνώ, διοικώ μια επιχείρηση.

Παραδείγματα
◉ Η Donatella ήταν στο τιμόνι της Versace για σχεδόν 30 χρόνια μετά τη δολοφονία του αδελφού της το 1997.
Συνώνυμα
≈ κρατάω {τα ηνία/το τιμόνι} ([ΟΦγενική]
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: όπως ο καπετάνιος κυβερνά με το τιμόνι το πλοίο? όπως ο θρόνος όπου κάθεται ο βασιλιάς

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

είχες δεν είχες [ΡΦ] ⊂ ΕΠΙΜΟΝΗ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
είχες δεν είχες [ΡΦ]
Ορισμός

✎Λέμε, για παράδειγμα, ότι «είχες δεν είχες νίκησες», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι ο συνομιλητής μας νίκησε μετά από πολλή επιμονή.

Παραδείγματα
◉ Ορίστε, φτου κι απ’ την αρχή, ξεμυαλισμένη, είχες δεν είχες τα ξανάφτιαξες μαζί του.
Ύφος
♢ Ανεπίσημο, προφορικό

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

έρχομαι σε {επαφή/συνεννόηση} [ΠΡΟΘΦ(μαζί) με] ⊂ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
έρχομαι σε επαφή [ΠΡΟΘΦμαζί με]
έρχομαι σε επαφή [ΠΡΟΘΦμε]
έρχομαι σε συνεννόηση [ΠΡΟΘΦμαζί με]
έρχομαι σε συνεννόηση [ΠΡΟΘΦμε]
Ορισμός

✎Λέμε, για παράδειγμα, ότι «έρχομαι σε συνεννόηση με κάποιον», όταν συνεννοούμαι, συζητώ για κάποιο θέμα, με κάποιον.

Παραδείγματα
◉ Στη Νέα Υόρκη ήρθε σ’ επαφή με τις νέες εξελίξεις στον χώρο των Θετικών Επιστημών.
Συμπλήρωση κενών
ⓘ επαφή = επικοινωνία, γνωριμία

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

δίψα [ΠΡΟΘΦγια] ⊂ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
δίψα [ΠΡΟΘΦγια]
Ορισμός

✎Λέμε, για παράδειγμα, ότι «έχω δίψα για νίκη», όταν θέλω πάρα πολύ να νικήσω.

Παραδείγματα
◉ Οι φοιτητές αποτελούν πάντα μια γενιά με μεγάλη δίψα για αλλαγές.
Συνώνυμα
≈ δεν βλέπω την ώρα να [ΡΦ]
≈ έχω πρεμούρα να [ΡΦ]
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: όπως η δίψα για νερό

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

δεν [ΡΦ] [ΟΦλέξη] ⊂ ΤΙΠΟΤΑ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
δεν [ΡΦ] [ΟΦλέξη]
Ορισμός

✎Λέμε, για παράδειγμα, ότι «κάποιος δε λέει λέξη», όταν κάποιος δε λέει τίποτα.

Παραδείγματα
◉ Ακόμη και την τελευταία μέρα που μας πήρε μαζί του περίπατο στους αγρούς, παρά τις πιέσεις μας βάδιζε σιωπηλός και δεν έβγαζε λέξη από το στόμα του.
◉ Ήταν πολύ υπομονετικός μαζί μου και, αφού μ’ έβαλε να ορκιστώ πως δε θα βγάλω τσιμουδιά, μου φανέρωσε και το σλόγκαν που θα ‘βγαζαν την ερχόμενη βδομάδα για μια μωρουδίστικη πάνα.
Ύφος
♢ Ανεπίσημο
Συμπλήρωση κενών
ⓘ ΡΦ = λέω, βγάζω, ακούω
≠ χάνω, πιάνω (= καταλαβαίνω)
ΟΦλέξη: λέξη, μιλιά, άχνα, κιχ, τσιμουδιά, κουβέντα

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

δεν μπορεί παρά να [ΡΦ] ⊂ ΣΙΓΟΥΡΙΑ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
δεν μπορεί παρά να [ΡΦ]
Ορισμός

✎Λέμε, για παράδειγμα, ότι «κάποιος δεν μπορεί παρά να μιλήσει», όταν πρέπει να μιλήσει, έχει ως μοναδική επιλογή να μιλήσει, σίγουρα θα μιλήσει.

Παραδείγματα
◉ Αυτή η αρνητική στάση δεν μπορεί παρά να κρύβει έναν συνειδητό ή υποσυνείδητο φόβο ότι τα αποτελέσματα μιας τέτοιας αξιολόγησης θα αποκαλύπτουν το χαμηλό επίπεδο των Ιδρυμάτων.

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

είμαι σε θέση να [ΡΦ] ⊂ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
είμαι σε θέση να [ΡΦ]
Ορισμός

✎Λέμε, για παράδειγμα, ότι «κάποιος είναι σε θέση να κάνει κάτι», όταν κάποιος μπορεί, έχει τη δυνατότητα να κάνει κάτι.

Παραδείγματα
◉ Το σύστημα χειρισμού κρίσεων είναι σε πολύ καλό επίπεδο και είναι σε θέση να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά επείγουσες καταστάσεις.

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

δεν έχω θέση [ΠΡΟΘΦσε] ⊂ ≠ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
δεν έχω θέση [ΠΡΟΘΦσε]
Ορισμός

✎Λέμε, για παράδειγμα, ότι «κάποιος/κάτι δεν έχει θέση σε ένα μέρος», όταν κάποιος/κάτι δεν ταιριάζει, δεν αρμόζει να βρίσκεται σε αυτό το μέρος.

Παραδείγματα
◉ Σύμφωνα με τον ίδιο, μια περαιτέρω ανάλυση δεν είχε θέση σε ένα βιβλίο που απευθύνεται στο ευρύ κοινό και όχι σε ειδικούς.

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

δεν πιάνει μία (μπροστά σε) ⊂ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
δεν πιάνει μία μπροστά σε
δεν πιάνει μία
Ορισμός

✎Λέμε, για παράδειγμα, ότι «κάποιος/κάτι δεν πιάνει μία μπροστά σε κάποιον/κάτι άλλο», όταν δεν αξίζει καθόλου σε σύγκριση με κάποιον/κάτι άλλο άλλο.

Παραδείγματα
◉ Η πρόσφατη πτώση (κοντά 50%) δεν πιάνει μία μπροστά στην τριετία ’29-’32 (κοντά 90%). 
Ύφος
♢ Ανεπίσημο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

είμαι {κομματάκι/κομμάτι} [ΕΠΙΘΕΤΟ] ⊂ ΛΙΓΟ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
είμαι κομματάκι [ΕΠΙΘΕΤΟ]
είμαι κομμάτι [ΕΠΙΘΕΤΟ]
Ορισμός

✎Λέμε, για παράδειγμα, ότι «κάτι είναι κομματάκι δύσκολο», όταν κάτι είναι λίγο δύσκολο.

Παραδείγματα
◉ Εχθές το βράδυ ήμουν κομματάκι κουρασμένος και κοιμήθηκα με την τηλεόραση ανοιχτή.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό
Ύφος
♢ Ανεπίσημο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

είμαι κατά {([ΑΡΙΘΜΟΣ]) [ΟΦ]/[ΕΠΙΡΦ]} [ΕΠΙΘΕΤΟσυγκριτικός βαθμός] ⊂ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
είμαι κατά [ΑΡΙΘΜΟΣ] [ΟΦ] [ΕΠΙΘΕΤΟσυγκριτικός βαθμός]
είμαι κατά [ΟΦ] [ΕΠΙΘΕΤΟσυγκριτικός βαθμός]
είμαι κατά [ΕΠΙΡΦ] [ΕΠΙΘΕΤΟσυγκριτικός βαθμός]
Ορισμός

✎Λέμε, για παράδειγμα, ότι «το ψωμί είναι κατά 5 λεπτά ακριβότερο», όταν το ψωμί είναι 5 λεπτά πιο ακριβό, ακριβότερο.

Παραδείγματα
◉ Ο αριθμός των επιθέσεων είναι κατά πολύ μικρότερος.
◉ Η ενεργειακή κατανάλωση είναι κατά 50% μεγαλύτερη στη Δυτική Αθήνα.
Συμπλήρωση κενών
ⓘ ΟΦ = ευρώ, μονάδες, έτη
ΕΠΙΡΦ= πολύ

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

βρίσκω {κοινό έδαφος/μέση οδό} ⊂ ΣΥΜΒΙΒΑΣΜΟΣ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
βρίσκω κοινό έδαφος
βρίσκω μέση οδό
Ορισμός

Λέμε, για παράδειγμα, ότι «δύο πλευρές βρίσκουν μέση οδό», όταν συμφωνούν αφού έχουν κάνει υποχωρήσεις, συμβιβασμούς και οι δύο πλευρές.

Παραδείγματα
◉ Σκοπός μας είναι να βρούμε τη μέση οδό. Να λάβουμε υπόψη μας αυτά που θέλει η τοπική κοινωνία, αλλά ταυτόχρονα να έχουμε υπόψη ότι, για να έχουμε πραγματικό ενδιαφέρον και να γίνει σωστή ανάπλαση της περιοχής, ο ιδιώτης επενδυτής που θα έρθει προσβλέπει στο κέρδος, δεν μπορούμε να το αγνοήσουμε αυτό.
Εναλλακτικές μορφές φρασήματος
⧉ τα βρίσκω (κάπου) {στη μέση/στα μισά}
Γραμματικοί περιορισμοί
→ βρίσκωΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟΣ

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

Κύλιση στην κορυφή