Λεξικό Φρασεολογισμών (Θώμου et al. 2026)
Όλα τα λήμματα
| Φράσημα | Καθοδηγητική λέξη | Συχνότητα |
|---|---|---|
| σφίγγουν τα πράγματα | ⊂ ΔΥΣΚΟΛΙΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
σφίγγουν τα πράγματα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «σφίγγουν τα πράγματα», όταν η κατάσταση γίνεται δύσκολη. Παραδείγματα ◉ Όταν έσφιγγαν τα πράγματα και δεν υπήρχαν λεφτά «ούτε για ασιατικό παξιμάδι», όπως έλεγε, ξανάρχιζε το ψάξιμο. Μεταφορικό < Μεταφορικό: όπως όταν κάτι είναι στενό και πιέζει Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| σφίγγω τα λουριά | ⊂ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
σφίγγω τα λουριά
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «σφίγγω τα λουριά», όταν γίνομαι πιο αυστηρός. Παραδείγματα ◉ Αντιθέτως, επιμένει στην απόφασή του και δείχνει αποφασισμένος να σφίξει τα λουριά όσο είναι ακόμη καιρός, ενώ πλησιάζουν τα πιο δύσκολα παιχνίδια και πάντα βέβαια με στόχο να μη συμβεί αυτήν την κρίσιμη ώρα κάποιο απρόοπτο στραβοπάτημα. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| τα αρπάζω | ⊂ ΠΑΡΑΝΟΜΙΑ/ΧΡΗΜΑΤΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τα αρπάζω
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «τα αρπάζω», όταν παίρνω με παράνομο τρόπο χρήματα. Παραδείγματα ◉ Προσπαθούμε να είμαστε νομοταγείς πολίτες και βλέπουμε γύρω μας μερικούς να τα αρπάζουν χοντρά και το σημαντικότερο κανένας από αυτούς δεν επέστρεψε στο κράτος ούτε ένα σεντς. Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| τα βάφω μαύρα | ⊂ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ⊃ ΑΡΝΗΤΙΚΟ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τα βάφω μαύρα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «τα βάφω μαύρα», όταν στεναχωριέμαι πάρα πολύ, συνήθως μετά από απογοήτευση. Παραδείγματα ◉ Είχε κανονιστεί να φύγω την επομένη. Οι νοσοκόμες μου τα έβαψαν μαύρα που δε θα είχαν κάποιον να τις κάνει να γελάνε και αφού απ’ την διεύθυνση με διαβεβαίωσαν πως δε χρωστούσα τίποτα, ζήτησα να μου καλέσουν ένα ταξί. Μεταφορικό < Μεταφορικό: το μαύρο συνδέεται με τη στενοχώρια Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| τα βγάζω πέρα | ⊂ ΕΠΙΤΥΧΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τα βγάζω πέρα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «τα βγάζω πέρα», όταν μπορώ τελικά να καταφέρω κάτι με κόπο και προσπάθεια. Παραδείγματα ◉ Δεν τα βγάζω πέρα. Δεν μπορώ, π.χ., με 500 ευρώ να καλύψω έξοδα 1500 ευρώ. Συνώνυμα ≈ τα φέρνω βόλτα Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| τα βρίσκω με τον εαυτό μου | ⊂ ΗΡΕΜΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τα βρίσκω με τον εαυτό μου
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «τα βρίσκω με τον εαυτό μου», όταν ηρεμώ, γνωρίζω τον ίδιο μου τον εαυτό μου και ξέρω πλέον τι θέλω. Παραδείγματα ◉ Υπάρχουν άνθρωποι που κάνουν συνέχεια λανθασμένες επιλογές επειδή δεν τα βρήκαν με τον εαυτό τους. Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| τα βρίσκω μπαστούνια | ⊂ ΔΥΣΚΟΛΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τα βρίσκω μπαστούνια
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «τα βρίσκω μπαστούνια», όταν αντιμετωπίζω μεγάλες δυσκολίες που δεν περίμενα να συναντήσω. Παραδείγματα ◉ Με το ζόρι τούς έβαλε βαθμό και περάσανε την τάξη, αφού υποσχέθηκαν πως θα κάνουν θερινή εργασία – ορθογραφία, ασκήσεις αριθμητικής, γραμματική-, αλλιώς, θα τα βρουν μπαστούνια στην τετάρτη. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| τα κάνω γυαλιά καρφιά | ⊂ ΤΑΡΑΧΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τα κάνω γυαλιά καρφιά
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «τα κάνω γυαλιά καρφιά», όταν προκαλώ μεγάλη αναστάτωση και συνήθως υλικές ζημιές. Παραδείγματα ◉ Μερικοί παραβίασαν την πόρτα του Μέμπερς κλαμπ, εισέβαλαν πάνω από 100 άτομα και τα έκαναν γυαλιά καρφιά. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο, προφορικό |
||
| τα κάνω θάλασσα | ⊂ ΑΠΟΤΥΧΙΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τα κάνω θάλασσα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «τα κάνω θάλασσα», όταν κάνω πολλά λάθη και αποτυγχάνω. Παραδείγματα ◉ Εγώ δεν έδινα μεγάλη σημασία, γιατί ήξερα ότι από τη χαρά της θα τα έκανε θάλασσα, και θα έπρεπε επί τόπου να σώσουμε την κατάσταση. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| τα κάνω πάνω μου | ⊂ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ⊃ ΑΡΝΗΤΙΚΟ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τα κάνω πάνω μου
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «τα κάνω πάνω μου», όταν φοβάμαι πάρα πολύ. Παραδείγματα ◉ Τότε «τα έκανα πάνω μου», φοβήθηκα και έτρεξα. Άκουσα, όμως, κάποιον να γελάει πίσω μου. Γύρισα και είδα την ξαδέρφη μου να γελάει μαζί μου που φοβόμουνα. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο, προφορικό |
||
| τα λέω με το νι και με το σίγμα | ⊂ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τα λέω με το νι και με το σίγμα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «τα λέω με το νι και με το σίγμα», όταν τα λέω όλα με όλες τις λεπτομέρειες και χωρίς να κρύψω τίποτα. Παραδείγματα ◉ Η γυναίκα του μόλις τον είδε ρώτησε να μάθει τι έχει και είναι στεναχωρημένος, μα αυτός δεν της απάντησε. Μετά από πιέσεις, όμως, της τα είπε με το νι και με το σίγμα. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| τα λέω σταράτα | ⊂ ΕΙΛΙΚΡΙΝΕΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τα λέω σταράτα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «τα λέω σταράτα», όταν μιλάω άμεσα και ξεκάθαρα, χωρίς υπαινιγμούς. Παραδείγματα ◉ Ευτυχώς προέκυψε και το πάθος, αφού -επιτέλους- για μια φορά οι δημόσιοι υπάλληλοι τα είπαν σταράτα και εκμεταλλεύτηκαν την ευκαιρία να μιλήσουν για όσα τους ενοχλούν και τους απασχολούν και να κρίνουν τους ανωτέρους τους, την πολιτική εξουσία αλλά και τους εαυτούς τους μέσα από 75 ερωτήσεις. Συνώνυμα ≈{αποκαλώ/λέω} τα πράγματα με το όνομά τους Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| τα μάτια μου πετάγονται έξω | ⊂ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τα μάτια μου πετάγονται έξω
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «τα μάτια μου πετάγονται έξω», όταν νιώθω μεγάλη σωματική ή συναισθηματική ένταση. Παραδείγματα ◉ Το πρόσωπο του τροχονόμου είχε γίνει κατακόκκινο και τα μάτια του είχαν πεταχτεί έξω. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| τα παίζω όλα για όλα | ⊂ ΡΙΣΚΟ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τα παίζω όλα για όλα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «τα παίζω όλα για όλα», όταν βάζω σε κίνδυνο τα πάντα για να πετύχω κάτι. Παραδείγματα ◉ Η Ένωση προς το τέλος τα έπαιξε όλα για όλα για να φτάσει σε ένα χρυσό γκολ, αλλά δεν τα κατάφερε. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| τα παίρνω στο κρανίο | ⊂ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ⊃ ΑΡΝΗΤΙΚΟ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τα παίρνω στο κρανίο
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «τα παίρνω στο κρανίο», όταν θυμώνω πάρα πολύ, εκνευρίζομαι πάρα πολύ. Παραδείγματα ◉ Προχθές, μόλις ο προπονητής τον απέσυρε από το παιχνίδι, 3,5 λεπτά πριν από τη λήξη, ο παίκτης τα πήρε στο κρανίο, άρχισε να κλοτσάει πινακίδες και να βρίζει θεούς και δαίμονες. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| τα φέρνω βόλτα | ⊂ ΕΠΙΤΥΧΙΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τα φέρνω βόλτα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «τα φέρνω βόλτα», όταν μπορώ τελικά να κάνω κάτι με κόπο και προσπάθεια. Παραδείγματα ◉ Τουλάχιστον ο ένας στους πέντε εργαζόμενους κάνει δεύτερη και τρίτη δουλειά για να τα φέρει βόλτα! Συνώνυμα ≈ τα βγάζω πέρα Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| την έβαψα | ⊂ ΔΥΣΚΟΛΙΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
την έβαψα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «την έβαψα», όταν βρίσκομαι σε πάρα πολύ δύσκολη θέση, συνήθως γιατί έκανα κάτι άσχημο. Παραδείγματα ◉ Το κάθε κελί έχει τον αρχηγό του και πρέπει να τον υπακούς, αλλιώς την έβαψες. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο Γραμματικοί περιορισμοί → έβαψαΠΑΡΕΛΘΟΝ_ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ |
||
| την κοπανάω | ⊂ ΦΥΓΗ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
την κοπανάω
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «την κοπανάω», όταν φεύγω κρυφά από κάπου χωρίς να με καταλάβουν και χωρίς να ενημερώσω. Παραδείγματα ◉ Ασθενής με κορoνοϊό την κοπάνησε από το νοσοκομείο και συνελήφθη. Ύφος ♢ Ανεπίσημο Γραμματικοί περιορισμοί → Κυρίως κοπανάω ΠΑΡΕΛΘΟΝ_ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ |
||
| το βάζω στα πόδια | ⊂ ΦΥΓΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
το βάζω στα πόδια
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «το βάζω στα πόδια», όταν φεύγω από κάπου γρήγορα γιατί φοβάμαι. Παραδείγματα ◉ Η γειτονιά σηκώθηκε στο πόδι από τις φωνές της Μαρίνας, με αποτέλεσμα οι δράστες να το βάλουν στα πόδια αφήνοντας πίσω τις συσκευές που είχαν αρπάξει. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| το ένα φέρνει το άλλο | ⊂ ΔΙΑΔΟΧΗ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
το ένα φέρνει το άλλο
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «το ένα φέρνει το άλλο», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι από μια μεμονωμένη πράξη ή κατάσταση προκύπτει, ακολουθεί μια σειρά από πολλές άλλες καταστάσεις, πράξεις. Παραδείγματα ◉ Δείπνο μαμάδων: Τέσσερις αταίριαστες μαμάδες χρειάζονται μια νυχτερινή έξοδο για να κάνουν διάλειμμα απ’ τα παιδιά τους. Αλλά το ένα φέρνει το άλλο και η κατάσταση ξεφεύγει. |
||
| το λέει η καρδιά μου | ⊂ ΕΠΙΘΥΜΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
το λέει η καρδιά μου
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «το λέει η καρδιά μου», όταν θέλω κάτι πάρα πολύ και δε φοβάμαι τίποτα για να το καταφέρω. Παραδείγματα ◉ Το λέει, όμως, η καρδιά μου, τη δεύτερη φορά που με πιάσανε, οι χαφιέδες μού σπάσανε δύο δόντια, όμως ούτε και τότε μαρτύρησα τίποτα. Μεταφορικό < Μεταφορικό: η καρδιά συνδέεται με τα συναισθήματα του ανθρώπου Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| το ποτήρι ξεχείλισε | ⊂ ΟΡΙΟ ⊃ ΕΣΧΑΤΟ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
το ποτήρι ξεχείλισε
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «το ποτήρι ξεχείλισε», όταν μια κατάσταση έχει φτάσει σε τόσο άσχημο σημείο, που δεν μπορούμε να την ανεχτούμε πλέον. Παραδείγματα ◉ Τέλος η υπομονή. Το ποτήρι ξεχείλισε, είπε χαρακτηριστικά στη χθεσινή συνέντευξη ο Δήμαρχος. Εξαντλήσαμε, πρόσθεσε, κάθε προσπάθεια για τη δημιουργία κλίματος αποδοτικής συνεργασίας. Δυστυχώς όμως, όπως σημείωσε, δεν βρήκαμε ανταπόκριση. Μεταφορικό < Μεταφορικό: όπως όταν ένα ποτήρι γεμίσει και προσθέσουμε παραπάνω υγρό ξεχειλίζει γιατί δεν χωράει άλλο, έτσι και μια κατάσταση δε «χωράει» τίποτε άλλο. Γραμματικοί περιορισμοί → ξεχείλισεΠΑΡΕΛΘΟΝ_ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ |
||
| το ρίχνω έξω | ⊂ ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
το ρίχνω έξω
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «το ρίχνω έξω», όταν διασκεδάζω, περνάω καλά, πηγαίνοντας συνήθως σε κέντρα διασκέδασης. Παραδείγματα ◉ Η ζωή δεν είναι δουλειά και μόνο δουλειά, χρειάζεται πού και πού να το ρίχνουμε και λιγάκι έξω. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| το σκάω | ⊂ ΦΥΓΗ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
το σκάω
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «το σκάω», όταν φεύγω χωρίς να με δει κανείς, συνήθως από ένα μέρος που ελέγχεται. Παραδείγματα ◉ Το μόνο που ήθελα ήταν να φύγω, να το σκάσω, να εξαφανιστώ. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| τραβάω κλήρο | ⊂ ΕΠΙΛΟΓΗ/ΤΥΧΑΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τραβάω κλήρο
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «τραβάω κλήρο», όταν επιλέγω με κλήρωση, τυχαία. Παραδείγματα ◉ Τα χαρτιά τυλίγονται σε λαχνούς και οι γυναίκες τραβούνε τους «κλήρους» των ανδρών, οι άνδρες των γυναικών, ώστε κάθε άνδρας να βρίσκει στην τύχη το όνομα μιας κοπέλας που αποκαλεί Βαλεντίνη και κάθε γυναίκα έναν άντρα που αποκαλεί Βαλεντίνο. Ύφος ♢ Ανεπίσημο
Διαναφορές
|
||
| τραβάω τα μαλλιά μου | ⊂ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ⊃ ΑΡΝΗΤΙΚΟ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τραβάω τα μαλλιά μου
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «τραβάω τα μαλλιά μου», όταν βρίσκομαι σε δυσάρεστη θέση και δεν ξέρω τι να κάνω, είμαι σε απόγνωση. Παραδείγματα ◉ Η ωραία αυτή λογοτεχνική απάτη, με την οποία πολύς κόσμος θα πρέπει να τραβά τα μαλλιά του και άλλος τόσος να γελά με την ψυχή του, δεν είναι φυσικά η πρώτη στην ιστορία της λογοτεχνίας. Μεταφορικό < Μεταφορικό: παλιά ήταν τρόπος να εκφράσουν οι γυναίκες τον πόνο τους για τον θάνατο κάποιου Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| τρέχω και δε φτάνω | ⊂ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τρέχω και δε φτάνω
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «τρέχω και δε φτάνω», όταν προσπαθώ να κάνω πολλά και δύσκολα πράγματα. Παραδείγματα ◉ Στην προκειμένη, όμως, περίπτωση έχουμε να κάνουμε με τον «χαβαλέ» ελάχιστων μαθητών, που μπορεί να οδηγήσει σε κάποιο αιματηρό επεισόδιο και τότε όλοι θα τρέχουμε και δε θα φτάνουμε, με πρώτη την κυβέρνηση που παρακολουθεί απαθής. Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| τρέχω πίσω από τις ευκαιρίες | ⊂ ΕΥΚΑΙΡΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τρέχω πίσω από τις ευκαιρίες
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «τρέχω πίσω από τις ευκαιρίες», όταν ψάχνω να βρω ευκαιρία, κατάλληλες συνθήκες, για να κάνω κάτι που θέλω. Παραδείγματα ◉ Οι ελληνικές επιχειρήσεις πρέπει να γίνουν πιο επαγγελματικές -με λιγότερη διαίσθηση στη λήψη των αποφάσεων- δημιουργώντας τις ευκαιρίες και όχι τρέχοντας πίσω απ’ αυτές. Μεταφορικό < Μεταφορικό |
||
| τρώγομαι με τα ρούχα μου | ⊂ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ⊃ ΑΡΝΗΤΙΚΟ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τρώγομαι με τα ρούχα μου
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «τρώγομαι με τα ρούχα μου», όταν γκρινιάζω, συνήθως χωρίς λόγο. Παραδείγματα ◉ Η χώρα μπορεί να έχει τεντωμένα νεύρα λόγω της καραντίνας, να τρώγεται με τα ρούχα της και να αγανακτεί δικαίως. Μεταφορικό < Μεταφορικό |
||
| τρώγοντας έρχεται η όρεξη | ⊂ ΕΠΙΘΥΜΙΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
τρώγοντας έρχεται η όρεξη
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «τρώγοντας έρχεται η όρεξη», όταν κάποιος έχει επιτυχίες και οι επιτυχίες αυτές τον κάνουν να θέλει να συνεχίσει να έχει όλο και μεγαλύτερες επιτυχίες. Παραδείγματα ◉ Ευχαριστώ πολύ όλους τους συνεργάτες μου, τη διοίκηση και τον κόσμο. Τρώγοντας έρχεται η όρεξη. Χαίρομαι που η επιμονή μας στο να ακολουθήσουμε συγκεκριμένο δρόμο και συγκεκριμένη τακτική έναντι των αντιπάλων μας στέφθηκε με επιτυχία. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
