Λεξικό Φρασεολογισμών (Θώμου et al. 2026)

Σύνθετη αναζήτηση: Χρησιμοποιήστε τη σύνθετη αναζήτηση όταν θέλετε να κάνετε αναζήτηση μέσα σε συγκεκριμένα πεδία του λεξικογραφικού άρθρου ή να εμφανίσετε μόνο φρασήματα που διαθέτουν συγκεκριμένες πληροφορίες.
Επιλέξτε τουλάχιστον ένα πεδίο αναζήτησης ή ένα φίλτρο για να πραγματοποιηθεί η σύνθετη αναζήτηση.
ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ
Πού να αναζητηθεί ο όρος
ΦΙΛΤΡΑ
Εμφάνιση μόνο λημμάτων που διαθέτουν
Καθαρισμός

Όλα τα λήμματα

Φράσημα Καθοδηγητική λέξη Συχνότητα
τρώω πόρτα ⊂ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
τρώω πόρτα
Ορισμός

✎ Λέμε ότι «τρώω πόρτα», όταν δε με αφήνουν να μπω, για παράδειγμα, σε ένα μαγαζί.

Παραδείγματα
◉ Πήγαμε να μπούμε στο εστιατόριο αλλά φάγαμε πόρτα γιατί δεν είχαμε κάνει κράτηση.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό
Ύφος
♢ Ανεπίσημο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

τρώω σίδερα ⊂ ΔΥΝΑΤΟΣ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
τρώω σίδερα
Ορισμός

✎ Λέμε ότι «τρώω σίδερα», όταν είμαι πάρα πολύ δυνατός.

Παραδείγματα
◉ Η αλήθεια είναι ότι η Εθνική μας μπορεί να έχει πάθος, παλικαριά και τσαμπουκά, μπορεί να τρώει σίδερα στην άμυνα, αλλά δε μας έχει πείσει ότι μπορούμε να την εμπιστευόμαστε.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: το σίδερο είναι πολύ ανθεκτικό
Ύφος
♢ Ανεπίσημο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

τρώω χυλόπιτα ⊂ ΣΧΕΣΗ ⊃ ΕΡΩΤΙΚΗ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
τρώω χυλόπιτα
Ορισμός

✎ Λέμε ότι «τρώω χυλόπιτα», όταν εγώ θέλω να κάνω ερωτική σχέση με κάποιον αλλά αυτός δε δέχεται.

Παραδείγματα
◉ Αποκάλυψε ότι του έχουν κάνει κάτι σαν… πρόταση γάμου αλλά και ότι πρόσφατα έφαγε «χυλόπιτα».
Μεταφορικό
< Μεταφορικό
Ύφος
♢ Ανεπίσημο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

υπερβάλλω εαυτόν ⊂ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
υπερβάλλω εαυτόν
Ορισμός

✎ Λέμε ότι «υπερβάλλω εαυτόν», όταν προσπαθώ πάρα πολύ σε κάτι που κάνω, ξεπερνώντας τις δυνάμεις μου.

Παραδείγματα
◉ Η Μαρία «υπερέβαλε εαυτόν» και κατάφερε αυτό που ήθελε, κι αν οι συνθήκες ήταν καλύτερες, θα έφερνε σίγουρα έναν ακόμα καλύτερο χρόνο.
Ύφος
♢ Λόγιο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

φέρνω τα πάνω κάτω ⊂ ΑΛΛΑΓΗ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
φέρνω τα πάνω κάτω
Ορισμός

✎ Λέμε ότι «φέρνω τα πάνω κάτω», όταν κάνω πάρα πολύ μεγάλες αλλαγές, ώστε τίποτα να μη μοιάζει όπως ήταν πριν.

Παραδείγματα
◉ Τα νέα μέτρα που εφαρμόζονται από τις 7 Νοεμβρίου έφεραν τα πάνω κάτω για άλλη μια φορά στην κοινωνία αποδιοργανώνοντας τους πάντες και τα πάντα.
◉ Πώς ήρθαν τα πάνω κάτω στο Χρηματιστήριο: Οριακή πτώση για τον Γενικό Δείκτη σε μια συνεδρίαση που ξεκίνησε με τους καλύτερους οιωνούς.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό
Ύφος
♢ Ανεπίσημο
Εναλλακτικές μορφές φρασήματος
⧉ έρχονται τα πάνω κάτω

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

φεύγει το έδαφος κάτω από τα πόδια μου ⊂ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ⊃ ΑΡΝΗΤΙΚΟ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
φεύγει το έδαφος κάτω από τα πόδια μου
Ορισμός

✎ Λέμε ότι «φεύγει το έδαφος κάτω από τα πόδια μου», όταν νιώθω πάρα πολύ έντονη ταραχή, συνήθως από κάτι που δεν περίμενα να συμβεί.

Παραδείγματα
◉ Οι άνθρωποι θέλουν κάπου να στηριχθούν γιατί είναι απελπισμένοι, νιώθουν να φεύγει το έδαφος κάτω από τα πόδια τους και χρειάζονται οπωσδήποτε μια στήριξη.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: το έδαφος είναι σταθερό, οπότε αν φύγει χάνω τη σταθερότητά μου
Ύφος
♢ Ανεπίσημο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

φεύγω από τη μέση ⊂ ≠ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
φεύγω από τη μέση
Ορισμός

✎ Λέμε ότι «φεύγω από τη μέση», όταν απομακρύνομαι, δε συμμετέχω πλέον, γιατί συνήθως ήμουν εμπόδιο σε μια υπόθεση ή δε με ήθελαν οι υπόλοιποι σε μια υπόθεση.

Παραδείγματα
◉ Ορισμένοι πιστεύουν ότι είναι η αρχή της αλλαγής και είναι καιρός να φύγουν από τη μέση οι υπερβολικά παλαιοί ηγέτες και να αφήσουν τους νέους να πάνε την ήπειρο μπροστά.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: όταν κάποιος είναι στη μέση εμποδίζει
Ύφος
♢ Ανεπίσημο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

φεύγω σαν κύριος ⊂ ΦΥΓΗ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
φεύγω σαν κύριος
Ορισμός

✎ Λέμε ότι «φεύγω σαν κύριος», όταν φεύγω χωρίς να καταλάβει κανένας ότι έχω κάνει κάτι, συνήθως άσχημο.

Παραδείγματα
◉ Μπήκαν, διάλεξαν, πήραν ό, τι τους άρεσε και έφυγαν σαν… κύριοι οι διαρρήκτες του καταστήματος του σχεδιαστή ρούχων Βασίλειου Κωστέτσου, στην οδό Κανάρη 8, στο Κολωνάκι.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: ένας κύριος είναι αξιοπρεπής, οπότε κανείς δεν πιστεύει ότι έχει κάνει κάτι άσχημο
Ύφος
♢ Ειρωνικό

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

φτάνω σε συμπέρασμα ⊂ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
φτάνω σε συμπέρασμα
Ορισμός

✎ Λέμε ότι «φτάνω σε συμπέρασμα», όταν βγάζω συμπέρασμα, συμπεραίνω.

Παραδείγματα
◉ Αν όμως ακολουθήσετε μια άλλη σειρά στοχασμών, θα φτάσετε σε διαφορετικό συμπέρασμα.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: ακολουθώ μια πορεία στη σκέψη μου

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

φτάνω στο νήμα ⊂ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
φτάνω στο νήμα
Ορισμός

✎ Λέμε ότι «φτάνω στο νήμα», όταν βγαίνω πρώτος σε έναν ανταγωνισμό.

Παραδείγματα
◉ Την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές, στις ΗΠA οι δύο υποψήφιοι για την αμερικανική προεδρία έδιναν αγώνα δρόμου για να φτάσουν στο νήμα.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: όπως οι αθλητές στους αγώνες ταχύτητας

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

φτάνω στον στόχο ⊂ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
φτάνω στον στόχο
Ορισμός

✎ Λέμε ότι «φτάνω στον στόχο», όταν καταφέρνω αυτό που είχα σχεδιάσει.

Παραδείγματα
◉ Μια μέρα θα καταφέρετε να φτάσετε στον στόχο σας και θα είστε επιτυχημένοι.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: όπως όταν στην τοξοβολία πετυχαίνω τον στόχο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

φτιάχνω τη ζωή μου ⊂ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
φτιάχνω τη ζωή μου
Ορισμός

✎ Λέμε ότι «φτιάχνω τη ζωή μου», όταν κάνω, δημιουργώ οικογένεια.

Παραδείγματα
◉ Παντρευτήκανε, αυτός τελείωσε τις σπουδές του, παλέψανε, πήγανε μαζί στο εξωτερικό, φτιάξανε τη ζωή τους.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

χαλάω την καρδιά μου ⊂ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ⊃ ΑΡΝΗΤΙΚΟ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
χαλάω την καρδιά μου
Ορισμός

✎ Λέμε ότι «χαλάω την καρδιά μου», όταν στεναχωριέμαι.

Παραδείγματα
◉ Κανένας παίκτης δε χαλάει την καρδιά του με κάποιον άλλον. Είμαστε πολύ δεμένο γκρουπ και έχουμε ήρεμα αποδυτήρια. Είμαστε όλοι φίλοι.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: η καρδιά συνδέεται με τα συναισθήματα του ανθρώπου
Ύφος
♢ Ανεπίσημο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

χάνω έδαφος ⊂ ΜΕΙΩΣΗ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
χάνω έδαφος
Ορισμός

✎ Λέμε ότι «χάνω έδαφος», όταν χάνω τη δύναμή μου, την υπεροχή μου, κυρίως σε έναν ανταγωνισμό.

Παραδείγματα
◉ Ο ρεαλισμός, από τις πλέον διαδεδομένες μορφές της τέχνης, κάποτε ήταν και η μοναδική, έχασε έδαφος με την εμφάνιση της μοντέρνας τέχνης και της αφαίρεσης.
Αντώνυμα
≠ {ανακτώ/ αναπληρώνω/καλύπτω/κερδίζω} το χαμένο έδαφος
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: σε έναν πόλεμο με τη νίκη κερδίζεις καινούρια εδάφη

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

χάνω χρονιά ⊂ ΑΠΟΤΥΧΙΑ/ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
χάνω χρονιά
Ορισμός

✎ Λέμε ότι «χάνω χρονιά», όταν πρέπει, για παράδειγμα, στο σχολείο να επαναλάβω μια τάξη γιατί δεν ανταποκρίθηκα στις υποχρεώσεις μου.

Παραδείγματα
◉ Αν κι έχασε χρονιά δεν το έβαλε κάτω κάνοντας αρκετά διαδικτυακά μαθήματα για να μείνει μέσα στη διαδρομή που είχε χαράξει στη ζωή της.
Ύφος
♢ Ανεπίσημο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

χτυπάω γερμανικά ωράρια ⊂ ΔΟΥΛΕΙΑ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
χτυπάω γερμανικά ωράρια
Ορισμός

✎ Λέμε ότι «χτυπάω γερμανικά ωράρια», όταν δουλεύω (μέχρι) πολύ αργά το βράδυ και σε δύσκολες συνθήκες.

Παραδείγματα
◉ Η πολιτικός χτυπάει «γερμανικά» ωράρια για ν’ αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις του σκληρού προεκλογικού αγώνα που καλείται να κάνει.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό
Ύφος
♢ Ανεπίσημο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

χτυπάω κάρτα ⊂ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
χτυπάω κάρτα
Ορισμός

✎ Λέμε ότι «χτυπάω κάρτα», όταν πηγαίνω κάπου πάρα πολύ συχνά.

Παραδείγματα
◉ Πότε προλαβαίνει; Από τα ξημερώματα χτυπάει κάρτα στα κανάλια.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: όπως χτυπάμε την κάρτα στη δουλειά μας
Ύφος
♢ Ανεπίσημο, ειρωνικό

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

χτυπάω το κακό στη ρίζα του ⊂ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
χτυπάω το κακό στη ρίζα του
Ορισμός

✎ Λέμε ότι «χτυπάω το κακό στη ρίζα του», όταν αντιμετωπίζω εντελώς μια άσχημη κατάσταση, αρχίζοντας από το σημείο από όπου ξεκίνησε.

Παραδείγματα
◉ Στόχος μας είναι να ενημερώσουμε την παγκόσμια κοινωνία έτσι ώστε να περιοριστεί δραστικά η ζήτηση στις παράνομες αγορές σχετικών ειδών ενώ παράλληλα επιδιώκουμε να χτυπήσουμε το κακό στη ρίζα του, δηλαδή στο αρχικό στάδιο της λαθροθηρίας.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό: η βάση των φυτών είναι η ρίζα

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

χτυπάω το κεφάλι μου στον τοίχο ⊂ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ⊃ ΑΡΝΗΤΙΚΟ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
χτυπάω το κεφάλι μου στον τοίχο
Ορισμός

✎ Λέμε ότι «χτυπάω το κεφάλι μου στον τοίχο», όταν μετανιώνω πολύ για κάτι που έκανα ή που δεν έκανα.

Παραδείγματα
◉ Τον παραδίδουμε στους ανόητους που τον ψήφισαν και τώρα, αν έχουν λίγο φιλότιμο, θα πρέπει να χτυπάνε το κεφάλι τους στον τοίχο.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό
Ύφος
♢ Ανεπίσημο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

χτυπάω φλέβα ⊂ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
χτυπάω φλέβα
Ορισμός

✎ Λέμε ότι «χτυπάω φλέβα», όταν βρίσκω τον κατάλληλο τρόπο να κάνω επιτυχία

Παραδείγματα
◉ Όταν δεν μπορείς να εξηγήσεις γιατί ένα βιβλίο χτυπάει φλέβα, αρχίζουν πάντα οι θεωρίες.
Μεταφορικό
< Μεταφορικό
Ύφος
♢ Ανεπίσημο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

πιάνω αράχνες ⊂ ΑΧΡΗΣΙΑ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
πιάνω αράχνες
Ορισμός

✎ Λέμε ότι ένα μηχάνημα «πιάνει αράχνες», όταν το μηχάνημα δεν κάνει τίποτα, δε χρησιμοποιείται.

Παραδείγματα
◉ 3,5 χρόνια ο υπολογιστής στο γραφείο του Περιφερειάρχη. – «Έπιασε αράχνες».
Μεταφορικό
< Μεταφορικό
Ύφος
♢ Ανεπίσημο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

σε μεγάλο βαθμό ⊂ ΠΟΛΥ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
σε μεγάλο βαθμό
Ορισμός

✎ Λέμε ότι κάνουμε κάνουμε κάτι «σε μεγάλο βαθμό», όταν το κάνουμε σε ευρεία κλίμακα, πολύ.

Παραδείγματα
◉ Το βασικό ζητούμενο είναι η ανάπτυξη, που θα έλυνε σε μεγάλο βαθμό και το πρόβλημα της ανεργίας.
Συνώνυμα
≈ [ΟΦ] πάει σύννεφο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

επαναστάτης χωρίς αιτία ⊂ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
επαναστάτης χωρίς αιτία
Ορισμός

✎ Λέμε ότι κάποιος είναι «επαναστάτης χωρίς αιτία», όταν είναι αντίθετος σε όλα και όλους χωρίς όμως ακριβή λόγο.

Παραδείγματα
◉ Δεν είναι επαναστάτης χωρίς αιτία, όμως, γιατί όσο απρόσμενες και αν είναι οι αλλαγές που φέρνει, πάντα πηγάζουν από μια εσωτερικά κρυμμένη και βαθιά σκέψη και έναν ουσιαστικό συλλογισμό.

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

έρχεται από το πουθενά ⊂ ΞΑΦΝΙΚΑ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
έρχεται από το πουθενά
Ορισμός

✎ Λέμε ότι κάτι «έρχεται από το πουθενά», όταν κάτι εμφανίζεται ξαφνικά, χωρίς προειδοποίηση.

Παραδείγματα
◉ Οι περισσότεροι άνθρωποι που περιγράφουν την εμπειρία τους με τις κρίσεις πανικού λένε ότι αυτές έρχονται από το πουθενά.

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

τι πράγματα είναι αυτά; ⊂ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
τι πράγματα είναι αυτά;
Ορισμός

✎ Λέμε σε κάποιον με αυστηρό ύφος «τι πράγματα είναι αυτά;», όταν δε μας αρέσει η συμπεριφορά του.

Παραδείγματα
◉ Τι πράγματα είναι αυτά; Ανεπίτρεπτα! Δε μου αρέσουν καθόλου! 
Ύφος
♢ Ανεπίσημο, προφορικό

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

για {δείτε/δες} ⊂ ΠΡΟΣΟΧΗ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
για δείτε
για δες
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, «για δες κινητό», όταν θέλουμε ο συνομιλητής μας να προσέξει κάτι που συνήθως προκαλεί εντύπωση, εδώ το κινητό.

Παραδείγματα
◉ Για δες οργάνωση στην καθαριότητα του Δημοτικού Θεάτρου Μυτιλήνης, ούτε το Μέγαρο Μουσικής να ήταν!

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

{άκου/ακούστε} [ΟΦ] ⊂ ΠΑΡΑΛΟΓΟ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
άκου [ΟΦ]
ακούστε [ΟΦ]
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, «άκου αντίδραση», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ειρωνικά ότι η αντίδραση κάποιου είναι ανόητη, δεν είναι σωστή.

Παραδείγματα
◉ Εκείνη -άκου απάντηση- τον ειρωνεύεται.
Ύφος
♢ Προφορικό, ειρωνικό

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

άκου ώρα να [ΡΦ] ⊂ ΧΡΟΝΟΣ ⊃ ≠ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
άκου ώρα να [ΡΦ]
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, «άκου ώρα να γελάει», όταν κάποιος γελάει σε ακατάλληλη στιγμή.

Παραδείγματα
◉ Σαν σε άστραμμα προφταίνω να δω τ’ άλλα παιδιά παρέκει, μία φλόγα και τον Θανάση να τραβάει για μεσοούρανα σαν τον Προφήτη Ηλία, αυτός τραβάει τσιφ για Παράδεισο πρόλαβα να σκεφτώ, άκου ώρα να σκεφτώ καλαμπούρι η μουρλή!
Συνώνυμα
≈ για δες καιρό που [ΡΦ]
Ύφος
♢ Ανεπίσημο, προφορικό

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

απλά πράγματα ⊂ ΕΥΚΟΛΙΑ ★
Πραγματώσεις φρασήματος
απλά πράγματα
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, «απλά τα πράγματα», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι η κατάσταση είναι απλή, εύκολη, χωρίς ιδιαιτερότητες.

Παραδείγματα
◉ Όλη μέρα γυμναστήριο, απλά πράγματα, λέει ο ίδιος χαμογελώντας πλατιά.

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

από πλευράς [ΟΦγενική] ⊂ ΣΥΝΔΕΣΗ ★★
Πραγματώσεις φρασήματος
από πλευράς [ΟΦγενική]
Ορισμός

✎ Λέμε, για παράδειγμα, «από πλευράς χρημάτων», όταν εννοούμε όσον αφορά τα χρήματα.

Παραδείγματα
◉ Σας καλωσορίζω και από πλευράς μου και σας ευχαριστώ που δεχτήκατε την πρόσκληση να είστε σήμερα μαζί μας σ’ αυτήν την εκδήλωση που γίνεται βέβαια προς τιμή σας για την πραγματικά υπέροχη δουλειά σας.
Ύφος
♢ Επίσημο

Άνοιγμα πλήρους λήμματος

Κύλιση στην κορυφή