Λεξικό Φρασεολογισμών (Θώμου et al. 2026)
Όλα τα λήμματα
| Φράσημα | Καθοδηγητική λέξη | Συχνότητα |
|---|---|---|
| μιλάω τη γλώσσα [ΟΦγενική] | ⊂ ΑΝΤΙΛΗΨΗ/ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
μιλάω τη γλώσσα [ΟΦγενική]
Ορισμός ✎ Λέμε, για παράδειγμα, ότι «μιλάω τη γλώσσα της νεολαίας», όταν επικοινωνώ με τη νεολαία, την καταλαβαίνω. Παραδείγματα ◉ Θα πρέπει να μάθουν να μιλούν τη γλώσσα του μέσου ψηφοφόρου αν θέλουν να έχουν ελπίδες να ξαναναλάβουν κάποτε τα ηνία της εξουσίας. Μεταφορικό < Μεταφορικό: η γλώσσα είναι μέσο επικοινωνίας |
||
| μιλάω την ίδια γλώσσα ([ΠΡΟΘΦμε) | ⊂ ΑΝΤΙΛΗΨΗ/ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
μιλάω την ίδια γλώσσα [ΠΡΟΘΦμε]
μιλάω την ίδια γλώσσα Ορισμός ✎ Λέμε, για παράδειγμα, ότι «μιλάω την ίδια γλώσσα με κάποιον», όταν συνεννοούμαι μαζί του, τον καταλαβαίνω, γιατί έχω τις ίδιες απόψεις με αυτόν. Παραδείγματα ◉ Αυτό που έχει σημασία είναι να μιλήσεις την ίδια γλώσσα με τους ανθρώπους που πορεύεσαι μαζί στη σκηνή – μόνο τότε μπορείς να νιώσεις τη γοητεία, και εσύ και το κοινό. Μεταφορικό < Μεταφορικό: η γλώσσα είναι μέσο επικοινωνίας |
||
| κάνω αίσθηση σε [ΟΦπρόσωπο] | ⊂ ΕΝΤΥΠΩΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
κάνω αίσθηση σε [ΟΦπρόσωπο]
Ορισμός ✎ Λέμε, για παράδειγμα, ότι κάνω αίσθηση σε κάποιον όταν εντυπωσιάζω κάποιον πολύ, του προκαλώ μεγάλη εντύπωση. Παραδείγματα ◉ Και στο κάτω κάτω, όταν έχεις πάρει το Ευρωπαϊκό, πώς να σου κάνει αίσθηση το πρωτάθλημα Ελλάδας; |
||
| ποτέ των ποτών | ⊂ - ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
ποτέ των ποτών
Ορισμός ✎ «Ποτέ των ποτών» σημαίνει σε καμία περίπτωση, ποτέ. Παραδείγματα ◉ Ποτέ των ποτών δεν μπορεί να υπάρξει δημιουργία δίχως πρώτα την ιδέα και συνεπώς την έμπνευση. |
||
| άλλα λόγια ν' αγαπιόμαστε | ⊂ ΑΛΛΑΓΗ/ΣΥΖΗΤΗΣΗ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
άλλα λόγια ν' αγαπιόμαστε
Ορισμός ✎ Λέμε «άλλα λόγια ν’ αγαπιόμαστε», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι κάποιος αλλάζει θέμα συζήτησης, γιατί συνήθως έρχεται σε άβολη θέση. Παραδείγματα ◉ Για τα καθημερινά προβλήματα των πολιτών η σχεδιαζόμενη συνταγματική αναθεώρηση δεν είναι παρά «άλλα λόγια ν’ αγαπιόμαστε». |
||
| δεν μπορεί | ⊂ ΣΙΓΟΥΡΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
δεν μπορεί
Ορισμός ✎ Λέμε -ανάμεσα σε κόμματα- «δεν μπορεί», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι είναι σίγουρο αυτό που λέμε. Παραδείγματα ◉ Ακόμη και οι πιο δύσπιστοι έχουν αρχίσει να αντιμετωπίζουν θετικά την αστρολογία, με το επιχείρημα ότι «αφού ασχολούνται τόσοι μαζί της, και μάλιστα πετυχημένα, δεν μπορεί, θα έχει και κάποια δόση αλήθειας». Ύφος ♢ Προφορικό |
||
| αλλά τι να το κάνεις | ⊂ ΜΑΤΑΙΟ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
αλλά τι να το κάνεις
Ορισμός ✎ Λέμε «αλλά τι να το κάνεις;», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι αυτό που έχουμε ήδη αναφέρει είναι μάταιο. Παραδείγματα ◉ Σίγουρα είναι ένα καλό πλεονέκτημα αυτό (σ.σ. η παρουσία στην κορυφή) αλλά τι να το κάνεις, όταν είσαι όλη τη χρονιά πρώτος και στο τέλος βγεις δεύτερος, εμείς θέλουμε στο τέλος του πρωταθλήματος να είμαστε πρώτοι και να πανηγυρίσουμε το πρωτάθλημα. Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| από πού κι ως πού | ⊂ ΠΑΡΑΛΟΓΟ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
από πού κι ως πού
Ορισμός ✎ Λέμε «από πού κι ως πού», όταν θέλουμε να τονίσουμε ότι αυτό που αναφέρεται είναι παράλογο, δεν μπορεί να εξηγηθεί λογικά. Παραδείγματα ◉ Από πού κι ως πού το 87% είναι μικρή διαφορά, δεν μπορούμε να το καταλάβουμε. Ύφος ♢ Ανεπίσημο, προφορικό |
||
| ας πούμε | ⊂ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
ας πούμε
Ορισμός ✎ Λέμε «ας πούμε», όταν θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε ένα παράδειγμα, συνήθως πρόχειρο. Παραδείγματα ◉ Η Ελλάδα, ας πούμε, πριν 70-80 χρόνια δεν είναι ίδια με την Ελλάδα του σήμερα. Ύφος ♢ Προφορικό
Διαναφορές
|
||
| άσ' τα να πάνε | ⊂ ΤΕΛΟΣ/ΣΥΖΗΤΗΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
άσ' τα να πάνε
Ορισμός ✎ Λέμε «άστα να πάνε», όταν θέλουμε να πούμε στον συνομιλητή μας ότι είναι καλύτερα να μην συνεχίσουμε τη συζήτηση γιατί αυτά που θα πούμε, αν συνεχίσουμε, είναι δυσάρεστα. Παραδείγματα ◉ Γάμος, υποχρεώσεις, γυναίκα στο σπίτι, άσ’ τα να πάνε. Μεταφορικό < Μεταφορικό: τα άσχημα τα αφήνουμε να πάνε, να φύγουνε Ύφος ♢ Ανεπίσημο, προφορικό |
||
| είτε το θέλετε είτε δεν το θέλετε | ⊂ ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
είτε το θέλετε είτε δεν το θέλετε
Ορισμός ✎ Λέμε «είτε το θέλετε είτε δεν το θέλετε», όταν θέλουμε να τονίσουμε ότι κάτι θα γίνει οπωσδήποτε, με κάθε τρόπο, παρόλο που μπορεί να μην αρέσει στον συνομιλητή μας. Παραδείγματα ◉ Δε θα μας εμποδίσετε, εμείς θα βάλουμε τέλος στη διαπλοκή και τη διαφθορά είτε το θέλετε είτε δεν το θέλετε. Συνώνυμα ≈ ([ΚΛΙΤΙΚΟ1γενική]) αρέσει δε ([ΚΛΙΤΙΚΟ1γενική]) αρέσει [ΡΦ] ≈ θέλω δε θέλω Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| εσύ ξέρεις | ⊂ ΣΕΒΑΣΜΟΣ/ΑΠΟΨΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
εσύ ξέρεις
Ορισμός ✎ Λέμε «εσύ ξέρεις», όταν θέλουμε να δείξουμε στον συνομιλητή μας ότι σεβόμαστε την άποψή του και ότι δε θέλουμε να προσπαθήσουμε να του αλλάξουμε γνώμη, ακόμα κι αν έχουμε αντίθετη άποψη. Παραδείγματα ◉ «Εσύ ξέρεις, αγόρι μου», είπε ο γέρος και του ‘βαλε μια ακόμη κούπα καφέ. |
||
| ήρθε {και/κι} {[ΡΦΠΑΡΕΛΘΟΝ_ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ]/έδεσε} | ⊂ ΔΙΑΔΟΧΗ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
ήρθε και [ΡΦΠΑΡΕΛΘΟΝ_ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ]
ήρθε και έδεσε ήρθε κι [ΡΦΠΑΡΕΛΘΟΝ_ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ] ήρθε κι έδεσε Ορισμός ✎ Λέμε «ήρθε κι έδεσε», όταν ένα γεγονός συμπληρώνει με άμεσο τρόπο μια άσχημη κατάσταση. Παραδείγματα ◉ Μια κατάρα από την οποία έπρεπε να απαλλαγώ. Τυχαία έμαθα τελευταία την ιστορία των γονιών μου, που μου τη φύλαγαν κρυφή. Ήρθε κι έδεσε. Γιατί η μάνα μου βρήκε να ερωτευτεί το μόνο πρόσωπο στο χωριό που είχε φυματίωση. ◉ Με υποδέχτηκε μ’ έναν καταιγισμό παραπόνων τόσο αισχρών που μια νοσοκόμα ήρθε και πρασίνισε. Ύφος ♢ Ανεπίσημο, ειρωνικό |
||
| θα {δεις/δείτε} | ⊂ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
θα δεις
θα δείτε Ορισμός ✎ Λέμε «θα δεις», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι αυτό που αναφέρουμε είναι σίγουρο, να διαβεβαιώσουμε ότι ισχύει, ότι θα γίνει. Παραδείγματα ◉ Θα δεις, αύριο θα είσαι καλύτερα. Ύφος ♢ Προφορικό |
||
| θα έλεγα | ⊂ ΜΕΤΡΙΟΠΑΘΕΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
θα έλεγα
Ορισμός ✎ Λέμε «θα έλεγα», όταν θέλω να σχολιάσω ότι εκφράζω τη δική μου άποψη, συνήθως με ακραίους θετικούς ή αρνητικούς χαρακτηρισμούς, χωρίς, όμως, να θέλω να είμαι απόλυτος. Παραδείγματα ◉ Το πρόγραμμα Erasmus+ είναι, θα έλεγα, μια από τις πιο δημιουργικές και αποδοτικές πράξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
||
| θα σου βάλω πιπέρι στο στόμα | ⊂ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
θα σου βάλω πιπέρι στο στόμα
Ορισμός ✎ Λέμε «θα σου βάλω πιπέρι στο στόμα», όταν θέλουμε να προειδοποιήσουμε ότι θα τιμωρήσουμε ένα μικρό παιδί που μίλησε άσχημα ή ένα ενήλικο άτομο που μίλησε άκομψα αν ξαναμιλήσει άσχημα ή άκομψα. Παραδείγματα ◉ «Αν ξαναμιλήσεις έτσι… θα σου βάλω πιπέρι στο στόμα…», έλεγαν οι παλιοί και μερικοί ακόμα πιο σύγχρονοι γονείς όταν ακούν άσχημες κουβεντούλες να ξεστομίζουν τα μικρά παιδιά εναντίον τους. Μεταφορικό < Μεταφορικό: η τιμωρία δημιουργεί δυσάρεστη αίσθηση όπως το σκέτο πιπέρι στο στόμα Ύφος ♢ Ανεπίσημο, προφορικό |
||
| θέλω δε θέλω | ⊂ ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
θέλω δε θέλω
Ορισμός ✎ Λέμε «θέλω δε θέλω», όταν κάνω κάτι είτε μου αρέσει είτε όχι, χωρίς να έχω δυνατότητα επιλογής. Παραδείγματα ◉ Μας αρέσει δε μας αρέσει, μαθαίνουμε κάτι ουσιαστικό ή όχι, θέλουμε δε θέλουμε μας υποχρεώνουν από μια τόσο μικρή ηλικία να κάνουμε αυτό που οι άλλοι θέλουν. Συνώνυμα ≈ ([ΚΛΙΤΙΚΟ1γενική]) αρέσει δε ([ΚΛΙΤΙΚΟ1γενική]) αρέσει [ΡΦ] ≈ είτε το θέλετε είτε δεν το θέλετε |
||
| ίσα ίσα | ⊂ ΑΝΤΙΘΕΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
ίσα ίσα
Ορισμός ✎ Λέμε «ίσα ίσα», όταν θέλουμε να τονίσουμε ότι συμβαίνει το αντίθετο από αυτό που μόλις αναφέραμε. Παραδείγματα ◉ Δεν έχω τίποτα με τον κύριο Χ., δεν τον γνωρίζω, και ίσα ίσα φαίνεται συμπαθής, φιλήσυχος, συνετός. |
||
| κάθε πέρυσι και καλύτερα | ⊂ ΧΕΙΡΟΤΕΡΕΥΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
κάθε πέρυσι και καλύτερα
Ορισμός ✎ Λέμε «κάθε πέρυσι και καλύτερα», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι η κατάσταση γίνεται ολοένα και χειρότερη, πιο δύσκολη. Παραδείγματα ◉ Μάλλον χάθηκε κάθε ελπίδα όταν ακόμη και για τον άλλοτε υγιή θεσμό των καλλιστείων ισχύει πλέον το κάθε πέρσι και καλύτερα. |
||
| και όχι μόνο | ⊂ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
και όχι μόνο
Ορισμός ✎ Λέμε «και όχι μόνο», όταν αυτό που αναφέραμε μπορεί να σχετίζεται με επιπλέον, παραπάνω, στοιχεία. Παραδείγματα ◉ Είναι γνωστό ότι οι αυξομοιώσεις της τάσης του ρεύματος οδηγούν σε ορισμένες περιπτώσεις στην ολοκληρωτική καταστροφή κάποιων οικιακών, και όχι μόνο, συσκευών. |
||
| και ποιος δεν το ξέρει | ⊂ ΓΝΩΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
και ποιος δεν το ξέρει
Ορισμός ✎ Λέμε «και ποιος δεν το ξέρει», όταν θέλουμε να δώσουμε έμφαση στο ότι κάτι είναι γνωστό σε όλους, όλοι το γνωρίζουν. Παραδείγματα ◉ «Θανέειν πέπρωται άπασι» έλεγε ο Πυθαγόρας. Δηλαδή «είναι γραφτό σε όλους να πεθάνουν». Και ποιος δεν το ξέρει, θα μουρμουρίσει κάποιος… Ύφος ♢ Προφορικό |
||
| κακά τα ψέματα | ⊂ ΑΛΗΘΕΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
κακά τα ψέματα
Ορισμός ✎ Λέμε «κακά τα ψέματα», όταν θέλουμε να τονίσουμε ότι αυτό που αναφέρουμε είναι αλήθεια, παρόλο που μπορεί να μην ακούγεται ωραία. Παραδείγματα ◉ Μου αρέσει, κακά τα ψέματα, ό, τι κάνω να αρέσει. Ύφος ♢ Προφορικό |
||
| καλή καρδιά | ⊂ ΕΥΡΥΘΜΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
καλή καρδιά
Ορισμός ✎ Λέμε «καλή καρδιά», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι δεν υπάρχει πρόβλημα, δεν πειράζει. Παραδείγματα ◉ Αλλά κι έτσι να γίνει, καλή καρδιά. Μεταφορικό < Μεταφορικό: τα συναισθήματα συνδέονται με την καρδιά |
||
| κόσμος και ντουνιάς | ⊂ ΠΟΛΥΚΟΣΜΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
κόσμος και ντουνιάς
Ορισμός ✎ Λέμε «κόσμος και ντουνιάς», όταν κάπου υπάρχει πάρα πολύς κόσμος. Παραδείγματα ◉ Κόσμος και ντουνιάς στη Μύκονο το τριήμερο που πέρασε! Και ποιον δεν είδαμε στα σοκάκια της. Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| λέω εγώ | ⊂ ΜΕΤΡΙΟΠΑΘΕΙΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
λέω εγώ
Ορισμός ✎ Λέμε «λέω εγώ», όταν θέλω να σχολιάσω ότι αυτό που λέω είναι η δική μου άποψη, η οποία μπορεί και να μην είναι σωστή. Παραδείγματα ◉ Δε γυρνάμε πίσω, λέω εγώ; |
||
| λέω μεγάλα λόγια | ⊂ ΥΠΕΡΒΟΛΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
λέω μεγάλα λόγια
Ορισμός ✎ Λέμε «λέω μεγάλα λόγια», όταν υπερβάλλω, συνήθως όταν υπόσχομαι κάτι σε κάποιον. Παραδείγματα ◉ Όταν λες μεγάλα λόγια, ο άλλος περιμένει μεγάλες πράξεις. Του δίνεις το δικαίωμα να περιμένει. Αν δεν ξέρεις ότι μπορείς να τις τηρήσεις, μην πεις τίποτα. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| μια φορά | ⊂ ΑΝΤΙΘΕΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
μια φορά
Ορισμός ✎ Λέμε «μια φορά», όταν αναφέρουμε κάτι και θέλουμε να το τονίσουμε γιατί έρχεται σε αντίθεση με αυτό που ίσως πιστεύουν οι άλλοι. Παραδείγματα ◉ Εσύ μια φορά, παππού, παίζεις φίνο ποδόσφαιρο! |
||
| ξέρω εγώ τι (σου) λέω | ⊂ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
ξέρω εγώ τι σου λέω
ξέρω εγώ τι λέω Ορισμός ✎ Λέμε «ξέρω εγώ τι σου λέω», όταν θέλουμε να επιβεβαιώσουμε στον συνομιλητή μας ότι αυτό που λέμε είναι αλήθεια. Παραδείγματα ◉ «Αφού εμείς τα λέμε όλα μεταξύ μας», του λέω. «Άμα σου πω θα με κοροϊδεύεις», μου λέει. «Γιατί να σε κοροϊδεύω;», τον ρωτάω. «Ξέρω εγώ τι σου λέω», μου απαντάει. Συνώνυμα ≈ κάτι ξέρω (εγώ) (παραπάνω) ≈ άκου που σου λέω Ύφος ♢ Προφορικό |
||
| ξέρω εγώ | ⊂ ΣΙΓΟΥΡΙΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
ξέρω εγώ
Ορισμός ✎ Λέμε «ξέρω εγώ», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι δεν είμαστε πολύ σίγουροι για αυτό που λέμε. Παραδείγματα ◉ Παράνομη ή νόμιμη, ξέρω εγώ, τέλος πάντων υπήρχε. Ύφος ♢ Προφορικό |
||
| ό,τι βρέξει ας κατεβάσει | ⊂ ΑΔΙΑΦΟΡΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
ό,τι βρέξει ας κατεβάσει
Ορισμός ✎ Λέμε «ό,τι βρέξει ας κατεβάσει», όταν θέλουμε να εκφράσουμε ότι αδιαφορούμε για το μέλλον μιας κατάστασης, δε μας ενδιαφέρει καθόλου. Παραδείγματα ◉ Η κυβέρνηση αδιαφορεί και φαίνεται να λέει «ότι βρέξει, ας κατεβάσει». Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
