Λεξικό Φρασεολογισμών (Θώμου et al. 2026)
Όλα τα λήμματα
| Φράσημα | Καθοδηγητική λέξη | Συχνότητα |
|---|---|---|
| αφήνω σκιές | ⊂ ΥΠΑΙΝΙΓΜΟΣ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
αφήνω σκιές
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «αφήνω σκιές», όταν αφήνω υπόνοιες, υπονοώ κάτι, συνήθως άσχημο, αναφέρομαι σε κάτι χωρίς, όμως, να το ξεκαθαρίζω. Παραδείγματα ◉ Άφησε σκιές για υπουργούς της κυβέρνησης ότι έχουν ανάμειξη με offshore εταιρίες. Μεταφορικό < Μεταφορικό: όπως η σκιά δεν είναι η ξεκάθαρη εικόνα κάποιου |
||
| αφήνω στεναγμό | ⊂ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
αφήνω στεναγμό
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «αφήνω στεναγμό», όταν αναστενάζω. Παραδείγματα ◉ «Βόμβα στα χέρια του», αποκάλεσε το χαρτί ο δήμαρχος, και άφησε στεναγμό βαθύ και ειλικρινή, όταν ανακοίνωνε το ποσό, ίσως και γιατί ήξερε ότι το ποσό ήταν γνωστό στις προηγούμενες δημοτικές αρχές αλλά κρύφτηκε τεχνηέντως. Συνώνυμα ≈ βγάζω {αναστεναγμό/κραυγές} |
||
| βάζω θηλιά στον λαιμό | ⊂ ΔΥΣΚΟΛΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
βάζω θηλιά στον λαιμό
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «βάζω θηλιά στον λαιμό», όταν αποφασίζω να κάνω κάτι που θα με πιέσει για να το καταφέρω. Παραδείγματα ◉ Είπα ότι, αν αυτός θέλει να βάλει θηλιά στον λαιμό του, εμείς πρέπει να προστατεύσουμε το δημόσιο συμφέρον. Μεταφορικό < Μεταφορικό: όπως κάποιος κρεμιέται για να αυτοκτονήσει |
||
| βάζω μέσον | ⊂ ΒΟΗΘΕΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
βάζω μέσον
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «βάζω μέσον», όταν ζητάω με παράνομο τρόπο από κάποιον που έχει υπεύθυνη θέση να με βοηθήσει να πετύχω τον σκοπό μου. Παραδείγματα ◉ Ο Χρήστος έγινε διευθυντής στην εταιρεία που δούλευε. Μάλλον, κάποιους θα ήξερε ο πατέρας του και έβαλε μέσον. Εναλλακτικές μορφές φρασήματος ⧉ βάζω μέσο |
||
| βάζω μπελά στο κεφάλι μου | ⊂ ΔΥΣΚΟΛΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
βάζω μπελά στο κεφάλι μου
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «βάζω μπελά στο κεφάλι μου», όταν αναλαμβάνω, εμπλέκομαι σε κάτι που είναι δυσάρεστο, ενοχλητικό, και συνήθως δύσκολο. Παραδείγματα ◉ Το πήρα και εγώ (εν. μοντέλο κινητού) και έβαλα μπελά στο κεφάλι μου. Το wi-fi έχει πρόβλημα. Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| βάζω μυαλό | ⊂ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
βάζω μυαλό
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «βάζω μυαλό», όταν μετά από συμβουλές ή από τιμωρία συμπεριφέρομαι με τον σωστό τρόπο. Παραδείγματα ◉ Έτσι όπως είναι τα πράγματα καλύτερα να χάσουμε τις εκλογές, για να βάλουμε μυαλό Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| βάζω στεφάνι | ⊂ ΓΑΜΟΣ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
βάζω στεφάνι
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «βάζω στεφάνι», όταν παντρεύομαι. Παραδείγματα ◉ Η Γιαννούλα λαχταρούσε τον αγαπητικό, τον άντρα, αυτόν που θα της έβαζε στεφάνι και δε θα ήτανε πια ψυχοκόρη αλλά κυρία. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο, προφορικό |
||
| βάζω τα πράγματα στη θέση τους | ⊂ ΑΛΗΘΕΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
βάζω τα πράγματα στη θέση τους
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «βάζω τα πράγματα στη θέση τους», όταν παρουσιάζω στοιχεία που βοηθούν στο να φανεί η αλήθεια. Παραδείγματα ◉ Κατέθεσε και έβαλε τα πράγματα στη θέση τους, ανέδειξε τα πραγματικά γεγονότα. Με ονόματα και αποδείξεις και με επιχειρήματα. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ ανεπίσημο |
||
| βγάζω βρόμα | ⊂ ΦΗΜΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
βγάζω βρόμα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «βγάζω βρόμα», όταν διαδίδω άσχημες, και συνήθως ψεύτικες, φήμες. Παραδείγματα ◉ Οι άλλοι έβγαλαν βρόμα στην αγορά ότι τα πράγματα της εταιρείας Χ είναι παλιοπράγματα και χαμηλής ποιότητας για να δικαιολογήσουν τις δικές τους ψηλότερες τιμές Μεταφορικό < Μεταφορικό: το ανήθικο είναι βρόμικο Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| βγάζω γλώσσα | ⊂ - ΣΕΒΑΣΜΟΣ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
βγάζω γλώσσα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «βγάζω γλώσσα», όταν μιλάω άσχημα και χωρίς σεβασμό. Παραδείγματα ◉ Όλη τη μέρα μάλωνε με την Τετέ και τον Τσίσπας, ήταν απείθαρχος και έβγαζε γλώσσα. Μεταφορικό < Μεταφορικό: η γλώσσα είναι το όργανο της ομιλίας Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| βγάζω νόημα | ⊂ ΑΝΤΙΛΗΨΗ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
βγάζω νόημα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «βγάζω νόημα», όταν καταλαβαίνω. Παραδείγματα ◉ Δεν κατάλαβα τίποτα! Αν θέλεις ξαναγράψε τι θέλεις να πεις, γιατί έτσι δεν έβγαλα νόημα! Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| βγάζω όνομα | ⊂ ΦΗΜΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
βγάζω όνομα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «βγάζω όνομα», όταν αποκτώ, έχω, κακή φήμη. Παραδείγματα ◉ Από μικρό παιδί στο δημοτικό σχολείο είχε βγάλει όνομα για τον σουγιά του και για τον τρόπο που τον χρησιμοποιούσε πάνω σε γάτες και σ’ άλλα ζώα. Αντώνυμα ≠ αφήνω όνομα Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| βγάζω φτερά | ⊂ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ⊃ ΘΕΤΙΚΟ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
βγάζω φτερά
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «βγάζω φτερά», όταν νιώθω πολύ έντονη χαρά, ενθουσιάζομαι. Παραδείγματα ◉ Γιατί πολλά πράγματα, είναι αλήθεια, μπορούν να γεμίσουν τη ζωή μας: από τη μητρότητα και τους κοινωνικούς αγώνες έως τις πτώσεις με αλεξίπτωτο, όμως -κακά τα ψέματα- μονάχα με τον έρωτα βγάζουμε φτερά. Μεταφορικό < Μεταφορικό: τα φτερά βοηθάνε στο πέταγμα, που συνδέεται με την καλή ψυχική διάθεση |
||
| βγαίνω στο κλαρί | ⊂ ΠΑΡΑΝΟΜΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
βγαίνω στο κλαρί
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «βγαίνω στο κλαρί», όταν μπαίνω στην παρανομία, όπως στην πορνεία και τη ληστεία, κυρίως από νεαρή ηλικία. Παραδείγματα ◉ Πολλά έχουν γραφτεί για τον Καραϊσκάκη. Έζησε μια δύσκολη ζωή από τη γέννηση ως το τέλος του. Ήταν ο γιος της καλογριάς, που δε γνώρισε ποτέ πατέρα κι ούτε χάρηκε την αγκαλιά της μάνας του, το παιδί που βγήκε στο κλαρί απ’ τα 10 του χρόνια. Μεταφορικό < Μεταφορικό: όπως τα πουλάκια στέκονται στο κλαρί για να πετάξουν πρώτη φορά και είναι επικίνδυνο Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| βλέπω τη γλύκα | ⊂ ΔΥΣΚΟΛΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
βλέπω τη γλύκα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «βλέπω τη γλύκα», όταν καταλαβαίνω ότι κάτι είναι δύσκολο. Παραδείγματα ◉ Από έξω, ήταν πάρα πολύ εύκολο να φωνάζει και να λέει «κάνατε αυτό και δεν κάνατε εκείνο και εμείς θα τα κάναμε αλλιώς». Και ήρθαν μέσα και είδαν τη γλύκα. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ειρωνικό |
||
| βουλώνω τρύπες | ⊂ ΕΛΛΕΙΨΗ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
βουλώνω τρύπες
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «βουλώνω τρύπες», όταν καλύπτω ελλείψεις, ικανοποιώ ανάγκες, κυρίως υλικές. Παραδείγματα ◉ Ως τώρα ήμασταν -και όχι μόνο για τους ξένους, αλλά και για εμάς τους ίδιους- η χώρα της τσαπατσουλιάς και της ανοργανωσιάς, η χώρα του «ελληνικού φιλότιμου» που έτρεχε την τελευταία στιγμή να βουλώνει τρύπες. |
||
| γίνομαι μπαρούτι | ⊂ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ⊃ ΑΡΝΗΤΙΚΟ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
γίνομαι μπαρούτι
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «γίνομαι μπαρούτι», όταν θυμώνω πάρα πολύ. Παραδείγματα ◉ «Κύριε Σακελλαρίου, το σκυλάκι σας ενοχλεί τους ένοικους της πολυκατοικίας και ρυπαίνει τους κοινόχρηστους χώρους. Άλλωστε απαγορεύεται και από τον κανονισμό της πολυκατοικίας. Παρακαλώ να τον απομακρύνετε αμέσως!» Ο μπαμπάς με το που άκουσε αυτά τα λόγια έγινε μπαρούτι! Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο
Διαναφορές
|
||
| γυρίζω σελίδα | ⊂ ΑΡΧΗ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
γυρίζω σελίδα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «γυρίζω σελίδα», όταν κάνω μια νέα αρχή, αφήνοντας πίσω το παρελθόν. Παραδείγματα ◉ Μπορεί, λοιπόν, οι δύο λαοί να γυρίσουν σελίδα και να ανοίξουν έναν νέο δρόμο στις σχέσεις τους με μια ουσιαστική κίνηση. Μεταφορικό < Μεταφορικό |
||
| δεν βάζω γλώσσα μέσα | ⊂ ΟΜΙΛΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
δεν βάζω γλώσσα μέσα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «δε βάζω γλώσσα μέσα», όταν μιλάω πάρα πολύ, ασταμάτητα. Παραδείγματα ◉ Το φλύαρο παιδί: Τι να κάνετε όταν δε βάζει γλώσσα μέσα του. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| δεν μένει τίποτα όρθιο | ⊂ ΖΗΜΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
δεν μένει τίποτα όρθιο
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «δεν έμεινε τίποτα όρθιο», όταν καταστράφηκαν τα πάντα. Παραδείγματα ◉ Σε χώρες που είχαν ανάλογα προβλήματα με εκείνα που έχουμε εμείς (π. χ. Ισπανία, Πορτογαλία) και «μας ξεπέρασαν» στην ευρωπαϊκή κούρσα δεν έμεινε τίποτα όρθιο στον δημόσιο τομέα. Γραμματικοί περιορισμοί → μένωΣΥΝΟΠΤΙΚΟ |
||
| δίνω ρέστα | ⊂ ΕΝΤΥΠΩΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
δίνω ρέστα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «δίνω ρέστα», όταν εντυπωσιάζω, προκαλώ εντύπωση. Παραδείγματα ◉ NBA: Έδωσε ρέστα ο Αντετοκούνμπο – Πέτυχε 49 πόντους στη νίκη των Μπακς επί των Νετς. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| γίνεται η καρδιά μου περιβόλι | ⊂ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ⊃ ΑΡΝΗΤΙΚΟ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
γίνεται η καρδιά μου περιβόλι
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «έγινε η καρδιά μου περιβόλι», όταν θέλω να πω με ειρωνικό τρόπο ότι στεναχωρήθηκα πάρα πολύ. Παραδείγματα ◉ Εισέπραξα και τις πρώτες μου γρατζουνιές στο πλοίο στην επιστροφή των διακοπών από κάποιον απρόσεχτο περαστικό που δεν είδα φυσικά όταν το έκανε. Έγινε η καρδιά μου περιβόλι όταν το είδα. Ξέρει κανείς πώς μπορώ να το διορθώσω με μικρό κόστος; Μεταφορικό < Μεταφορικό: η καρδιά συνδέεται με τα συναισθήματα Ύφος ♢ Ανεπίσημο, ειρωνικό Γραμματικοί περιορισμοί → Κυρίως: γίνεταιΣΥΝΟΠΤΙΚΟ |
||
| είμαι σε καλό δρόμο | ⊂ ΠΡΟΟΔΟΣ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
είμαι σε καλό δρόμο
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «είμαι σε καλό δρόμο», όταν προχωράω, εξελίσσομαι καλά. Παραδείγματα ◉ Είμαι «καλός» γονιός;: Bασικές αρχές, για να ξέρω τουλάχιστον ότι είμαι σε καλό δρόμο. Μεταφορικό < Μεταφορικό: προοδεύω όταν έχω επιλέξει τον σωστό, καλό δρόμο |
||
| είμαι σε φόρμα | ⊂ ΕΥΡΥΘΜΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
είμαι σε φόρμα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «είμαι σε φόρμα», όταν είμαι σε καλή κατάσταση, κυρίως σωματική, αλλά και ψυχολογική. Παραδείγματα ◉ Οι Σέλτικς είναι σε φόρμα και φαίνεται. Έφτασαν στις επτά νίκες στη σειρά απέναντι στους Νάγκετς. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| είμαι στα καλά μου | ⊂ ΕΥΡΥΘΜΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
είμαι στα καλά μου
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «είμαι στα καλά μου», όταν έχω καλή διάθεση, είμαι σε καλή ψυχική κατάσταση. Παραδείγματα ◉ Δύο μέρες δεν ήταν στα καλά του, καθόταν μόνο στην πλευρά του, κοιμόταν πολύ, έτρωγε λίγο. |
||
| είμαι στην κορυφή | ⊂ ΟΡΙΟ ⊃ ΑΝΩΤΑΤΟ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
είμαι στην κορυφή
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «είμαι στην κορυφή», όταν βρίσκομαι στο καλύτερο, υψηλότερο σημείο. Παραδείγματα ◉ Netflix Top 10, δες ποιες ταινίες και σειρές είναι στην κορυφή των charts σε κάθε χώρα του κόσμου. Μεταφορικό < Μεταφορικό: όπως η κορυφή είναι το ψηλότερο σημείο ενός βουνού |
||
| είμαι στην πρίζα | ⊂ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ⊃ ΑΡΝΗΤΙΚΟ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
είμαι στην πρίζα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «είμαι στην πρίζα», όταν βρίσκομαι σε ένταση, σε υπερκινητικότητα. Παραδείγματα ◉ Προτιμώ εγώ να είμαι στην πρίζα και στην πίεση παρά να βαρεθεί ο κόσμος. Άλλωστε έχουμε φτάσει στις 170 παραστάσεις, που τις απόλαυσαν πάνω από 60.000 θεατές… Μεταφορικό < Μεταφορικό: όπως η πρίζα δίνει ισχύ Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| είμαι στον άσο | ⊂ ΑΠΟΤΥΧΙΑ/- ΒΟΗΘΕΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
είμαι στον άσο
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «είμαι στον άσο», όταν έχω αποτύχει, κυρίως στον οικονομικό τομέα, και συνήθως δεν έχω βοήθεια από κάπου. Παραδείγματα ◉ Ο ποδοσφαιριστής που έφαγε 14 εκατ. ευρώ σε γυναίκες και αλκοόλ σήμερα είναι στον άσο! Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| ένας κούκος δε φέρνει την άνοιξη | ⊂ ΑΛΛΑΓΗ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
ένας κούκος δε φέρνει την άνοιξη
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «ένας κούκος δε φέρνει την άνοιξη», όταν θέλουμε να σχολιάσουμε ότι, για να γίνει μια αλλαγή, δεν είναι αρκετό να προσπαθεί μόνο ένας ή λίγοι αλλά θα πρέπει να βοηθήσουν πολλοί. Παραδείγματα ◉ Με ρωτάνε πολλοί φίλοι τι θα γίνει με την ομάδα και πώς θα πάει η νέα χρόνια. Ένας κούκος δε φέρνει την άνοιξη. Εγώ σε προσωπικό επίπεδο θα ανακοινώσω τι θα κάνω μετά τις 20/05, όπου θα πραγματοποιηθεί ένα πολύ κρίσιμο ραντεβού για το μέλλον του συλλόγου με διάφορους παράγοντες εκτός ομάδας για γίνει το βήμα το παραπάνω. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο, προφορικό |
||
| έρχεται ο κόσμος ανάποδα | ⊂ ΑΛΛΑΓΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
έρχεται ο κόσμος ανάποδα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «έρχεται ο κόσμος ανάποδα», όταν γίνονται πολύ μεγάλες αλλαγές, συνήθως δυσάρεστες και που δεν περιμέναμε. Παραδείγματα ◉ Μια διάσταση ή ένας χωρισμός προκαλεί άγχος και συναισθηματικά βιώματα των εμπλεκόμενων, ενώ για τα παιδιά συνήθως έρχεται ο κόσμος ανάποδα. Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
