Λεξικό Φρασεολογισμών (Θώμου et al. 2026)
Όλα τα λήμματα
| Φράσημα | Καθοδηγητική λέξη | Συχνότητα |
|---|---|---|
| μπαίνω στο παιχνίδι | ⊂ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
μπαίνω στο παιχνίδι
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «μπαίνω στο παιχνίδι», όταν συμμετέχω στο παιχνίδι, εμπλέκομαι σε μια κατάσταση. Παραδείγματα ◉ Ο μικρός μπήκε στο παιχνίδι ενάμισι λεπτό πριν από το φινάλε, έκανε ένα συμπαθητικό, αλλά άστοχο σουτ στην πρώτη ευκαιρία και έκλεισε το παιχνίδι. ◉ Σίγουρα, αυτήν τη φορά έμπαιναν στο παιχνίδι και οι πετρελαιοπηγές της Μέσης Ανατολής, από τις οποίες εξαρτάται η βιομηχανική παραγωγή των δυτικών χωρών και της Ιαπωνίας. Μεταφορικό < Μεταφορικό: όπως όταν συμμετέχω σε ένα παιχνίδι και έχω ενεργό ρόλο Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| ξέρω γράμματα | ⊂ ΜΟΡΦΩΣΗ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
ξέρω γράμματα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «ξέρω γράμματα», όταν μπορώ να γράφω και να διαβάζω. Παραδείγματα ◉ Χωρίς να γράφει, γιατί δεν ήξερε γράμματα, θυμόταν ποιος και πόσα του χρωστάει. Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| ο κόμπος φτάνει στο χτένι | ⊂ ΔΥΣΚΟΛΙΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
ο κόμπος φτάνει στο χτένι
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «ο κόμπος φτάνει στο χτένι», όταν μια κατάσταση είναι τόσο δυσάρεστη, που δεν μπορεί να συνεχιστεί και πρέπει να λυθεί με αποφασιστικότητα. Παραδείγματα ◉ Ο κόμπος έφτασε στο χτένι: Στη Δικαιοσύνη καταφεύγει ο κλάδος της εστίασης μετά τις αποτυχημένες επιλογές της κυβέρνησης. Μεταφορικό < Μεταφορικό: όπως η χτένα ξεμπερδεύει τους κόμπους Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| ο κύβος ερρίφθη | ⊂ ΑΠΟΦΑΣΗ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
ο κύβος ερρίφθη
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «ο κύβος ερρίφθη», όταν θέλουμε να πούμε ότι πήραμε μια σημαντική απόφαση, συνήθως οριστική. Παραδείγματα ◉ Ο κύβος ερρίφθη και μεθαύριο Παρασκευή το υπουργικό συμβούλιο καλείται να επιλέξει τον νέο πρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας. Ύφος ♢ Λόγιο |
||
| οι σφαίρες σφυρίζουν (πάνω από το κεφάλι μου) | ⊂ ΠΥΡΟΒΟΛΙΣΜΟΣ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
οι σφαίρες σφυρίζουν πάνω από το κεφάλι μου
οι σφαίρες σφυρίζουν Ορισμός ✎ Λέμε ότι «οι σφαίρες σφυρίζουν πάνω από το κεφάλι μου», όταν ακούγονται δυνατά πολλοί πυροβολισμοί στο σημείο όπου βρίσκομαι. Παραδείγματα ◉ Οι κραυγές των πανικόβλητων μαθητών που έτρεχαν να κρυφτούν όπου μπορούσαν μπερδεύονταν με τα ηχηρά γέλια των δραστών και ενώ οι σφαίρες σφύριζαν πάνω από τα κεφάλια όλων. |
||
| παίζω αέρα | ⊂ ΕΠΕΝΔΥΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
παίζω αέρα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «παίζω αέρα», όταν αγοράζω μετοχές στο χρηματιστήριο χωρίς να έχω τα λεφτά που χρειάζονται, γιατί ελπίζω ότι θα κερδίσω περισσότερα χρήματα πουλώντας αυτές τις μετοχές για να βγάλω κέρδη και να πληρώσω τα λεφτά που χρειαζόταν αρχικά. Παραδείγματα ◉ Η διοίκηση του Χρηματιστηρίου γνωρίζει και εξετάζει συγκεκριμένες περιπτώσεις όπου μέλη του Χρηματιστηρίου έπαιξαν αέρα, δηλαδή εμφάνισαν εικονικές πράξεις αγοραπωλησίας μετοχών, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα τη σύγχυση και την αναστάτωση ολόκληρης της αγοράς. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο Θεματικό πεδίο ⌂ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ |
||
| παίζω χαρτί | ⊂ ΣΤΟΧΟΣ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
παίζω χαρτί
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «παίζω ένα χαρτί», όταν χρησιμοποιώ κάτι για να πετύχω, καταφέρω τον σκοπό μου. Παραδείγματα ◉ Από τη στιγμή που οι αντοχές της οικονομίας δεν του επέτρεπαν να παίξει το χαρτί μιας γενναίας κοινωνικής πολιτικής, ο πρωθυπουργός θεώρησε μόνη διέξοδο τη φυγή προς την κατεύθυνση των λεγόμενων διαρθρωτικών αλλαγών. Μεταφορικό < Μεταφορικό: όπως σε ένα παιχνίδι χαρτιών για να νικήσουμε χρησιμοποιούμε τα χαρτιά, τις κάρτες. Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| παίζω θέατρο | ⊂ ΠΡΟΣΠΟΙΗΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
παίζω θέατρο
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «παίζω θέατρο», όταν προσποιούμαι, δεν παρουσιάζω τον πραγματικό μου εαυτό. Παραδείγματα ◉ Λες να ‘ναι άραγε τόσο χαζή ή παίζει θέατρο; Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| παίζω μπάλα | ⊂ ΕΝΑΣΧΟΛΗΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
παίζω μπάλα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «παίζω μπάλα», όταν είμαι ενεργός σε έναν τομέα. Παραδείγματα ◉ Αντιλήφθηκαν ότι δεν μπορούν απλώς να αγοράζουν, αλλά ότι είναι αναγκαίο να παίξουν μπάλα στις πετρελαιοπαραγωγικές χώρες και να αναπτύξουν διυλιστήρια εκεί. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| παίρνω θέση μάχης | ⊂ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
παίρνω θέση μάχης
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «παίρνω θέση μάχης», όταν προετοιμάζομαι να κάνω μια προσπάθεια για να κερδίσω κάτι. Παραδείγματα ◉ Δεκάδες εκατομμύρια ενδύματα συσσωρεύονται στις αποθήκες των τελωνείων, ενώ καταναλωτές και ιδιοκτήτες καταστημάτων έχουν πάρει θέση μάχης εν όψει της προοπτικής ελλείψεων. Μεταφορικό < Μεταφορικό: όπως όταν ετοιμάζομαι για τον πόλεμο |
||
| παίρνω κεφάλι | ⊂ ΠΡΩΤΟΣ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
παίρνω κεφάλι
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «παίρνω κεφάλι», όταν προχωράω στην πρώτη θέση, προηγούμαι. Παραδείγματα ◉ Βασικό για τον προπονητή είναι ποιος θα προλάβει να πάρει κεφάλι στην κούρσα του πρωταθλήματος. Μεταφορικό < Μεταφορικό |
||
| παίρνω μέτρα ([ΠΡΟΘΦ]) | ⊂ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
παίρνω μέτρα [ΠΡΟΘΦ]
παίρνω μέτρα Ορισμός ✎ Λέμε ότι «παίρνω μέτρα», όταν κάνω ενέργειες για να αντιμετωπίσω μια δύσκολη κατάσταση. Παραδείγματα ◉ Τόνισε ακόμα ότι η κυβέρνηση πρέπει να πάρει μέτρα για τις πιθανές συνέπειες του πολέμου στον οικονομικό κυρίως τομέα. Μεταφορικό < Μεταφορικό Συμπλήρωση κενών ⓘ ΠΡΟΘΦ = εναντίον, κατά, για, ενάντια |
||
| παίρνω πόζα | ⊂ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
παίρνω πόζα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «παίρνω πόζα» όταν στήνομαι, φροντίζω τη στάση του σώματός μου, για να βγω φωτογραφία. Παραδείγματα ◉ Ήταν περίπου 6.30 το πρωί και η κοπέλα πήρε πόζα για να φωτογραφηθεί σε ένα από τα πιο τουριστικά σημεία της περιοχής. |
||
| παίρνω την κάτω βόλτα | ⊂ ΧΕΙΡΟΤΕΡΕΥΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
παίρνω την κάτω βόλτα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «παίρνω την κάτω βόλτα», όταν η κατάστασή μου είναι κακή και χειροτερεύει. Παραδείγματα ◉ Πήραν την κάτω βόλτα οι πωλήσεις των υπολογιστών, ενώ ανεβαίνουν οι πωλήσεις στα κινητά. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| παίρνω το αίμα μου πίσω | ⊂ ΚΑΚΟ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
παίρνω το αίμα μου πίσω
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «παίρνω το αίμα μου πίσω», όταν παίρνω εκδίκηση, εκδικούμαι, κάνω σε κάποιον κακό γιατί μου έκανε κάτι κακό. Παραδείγματα ◉ Όταν οι δολοφόνοι του γιου του καταδικάζονται με μικρή ποινή, κάνει τα πάντα για να συλληφθεί και να πάρει το αίμα του πίσω. Μεταφορικό < Μεταφορικό |
||
| παίρνω φόρα | ⊂ ΠΡΟΤΡΟΠΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
παίρνω φόρα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «παίρνω φόρα», όταν παίρνω θάρρος και συνεχίζω πιο έντονα αυτό που κάνω. Παραδείγματα ◉ Αν κερδίσουμε την Τετάρτη, θα πάρουμε… φόρα και θα κερδίσουμε όλα τα ματς μέχρι το τέλος. Μεταφορικό < Μεταφορικό: όπως η φόρα, η ταχύτητα, που παίρνουμε όταν τρέχουμε |
||
| παίρνω φωτογραφίες | ⊂ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
παίρνω φωτογραφίες
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «παίρνω φωτογραφίες», όταν φωτογραφίζω, τραβάω, βγάζω φωτογραφίες. Παραδείγματα ◉ Οι συντάκτες του ειδησεογραφικού πρακτορείου πήραν φωτογραφίες τη στιγμή του περιστατικού. Συνώνυμα ≈ βγάζω {αντίγραφο/φωτογραφία/φωτοτυπία} ≈ τραβάω {DVD/βίντεο/εικόνα/πλάνα/ταινία/υλικό/φιλμ/φωτογραφίες} |
||
| παίρνω χρώμα | ⊂ ΗΛΙΟΣ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
παίρνω χρώμα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «παίρνω χρώμα», όταν μαυρίζω, το δέρμα μου γίνεται πιο σκούρο, από τον ήλιο. Παραδείγματα ◉ Η παρουσιάστρια έκανε ηλιοθεραπεία φορώντας το μαγιό της, ενώ το γεγονός πως πήρε χρώμα παρατήρησαν και οι συνεργάτες της κατά τη διάρκεια εκπομπής την προηγούμενη εβδομάδα. |
||
| παίρνω ψίχουλα | ⊂ ΛΙΓΟ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
παίρνω ψίχουλα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «παίρνω ψίχουλα», όταν παίρνω κάτι σε μικρή ποσότητα, συνήθως χρήματα. Παραδείγματα ◉ Και οι δύο έπαιρναν ψίχουλα, δεν έπαιρναν τα λεφτά που έπρεπε, ας έρθει, λοιπόν, ξένος αν θέλουν, να δούμε αν και πόσο θ’ αντέξει. Μεταφορικό < Μεταφορικό: τα ψίχουλα είναι κάτι λίγο Ύφος ♢ Ανεπίσημο
Διαναφορές
|
||
| περνάει το δικό μου | ⊂ ΕΠΙΘΥΜΙΑ/ΕΓΩΙΣΜΟΣ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
περνάει το δικό μου
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «περνάει το δικό μου», όταν γίνεται αυτό που θέλω εγώ. Παραδείγματα ◉ Υπάρχουν κάποια κακομαθημένα παιδιά που πάντα θέλουν να περνάει το δικό τους. Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| περνάω απαρατήρητος | ⊂ ≠ ΑΝΤΙΛΗΨΗ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
περνάω απαρατήρητος
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «περνάω απαρατήρητος», όταν δε γίνομαι αντιληπτός, όταν οι άλλοι δεν καταλαβαίνουν την παρουσία μου. Παραδείγματα ◉ Έτρεξε, περνώντας απαρατήρητος, και μπήκε στο καινούριο του διαμέρισμα, από όπου είδε κι άλλους έξι αστυνομικούς. |
||
| περνάω από σαράντα κύματα | ⊂ ΔΥΣΚΟΛΙΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
περνάω από σαράντα κύματα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «περνάω από σαράντα κύματα», όταν ταλαιπωρούμαι, κουράζομαι πολύ για να πετύχω κάτι. Παραδείγματα ◉ Και βέβαια όποιος έχει την ατυχία να τρακάρει με ανασφάλιστο αυτοκίνητο θα περάσει από σαράντα κύματα. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| πέφτω στην περίπτωση | ⊂ - ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
πέφτω στην περίπτωση
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «πέσαμε στην περίπτωση», όταν μας τυχαίνει κάτι ευχάριστο ή δυσάρεστο που δε συνηθίζεται σε μια συγκεκριμένη περίπτωση. Παραδείγματα ◉ Μπορεί και απλά να έπεσες στην περίπτωση και το αμάξι να είχε πρόβλημα από το εργοστάσιο. Ύφος ♢ Ανεπίσημο Γραμματικοί περιορισμοί → Κυρίως πέφτωΣΥΝΟΠΤΙΚΟ |
||
| πετάω νύχια | ⊂ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ⊃ ΑΡΝΗΤΙΚΟ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
πετάω νύχια
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «πετάω νύχια», όταν θυμώνω κι εμφανίζω επιθετική διάθεση. Παραδείγματα ◉ Απέναντι σε μία άμυνα που αίφνης πέταξε νύχια και δόντια, ο Ολυμπιακός πελάγωσε πλήρως και έχασε κάθε επαφή με το αντίπαλο καλάθι. Μεταφορικό < Μεταφορικό: όπως βγαίνουν τα νύχια της γάτας όταν αυτή θυμώνει Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| πετάω ριπές | ⊂ ΕΠΙΘΕΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
πετάω ριπές
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «πετάω ριπές», όταν μιλάω ξαφνικά και επιθετικά, έντονα. Παραδείγματα ◉ Αφού από τη Θεσσαλονίκη πέταξε τις ριπές του ο Ουίλιαμ (Μπιλ) Κοέν, στην Αθήνα παρέδωσε μαθήματα κυριαρχίας προς όλους. Μεταφορικό < Μεταφορικό: όπως οι ριπές, βολές, του όπλου/ανέμου |
||
| πέφτει η αυλαία | ⊂ ΤΕΛΟΣ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
πέφτει η αυλαία
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «πέφτει η αυλαία», όταν κάτι τελειώνει. Παραδείγματα ◉ Τους σταματούν από το σχολείο, τους εκθέτουν σε κινδύνους, όπως το ντόπινγκ, τους δίνουν ψίχουλα κι όταν η αυλαία πέσει τους πετούν σαν λεμονόκουπες. Μεταφορικό < Μεταφορικό
Διαναφορές
|
||
| πέφτει το επίπεδό μου | ⊂ ΧΕΙΡΟΤΕΡΕΥΣΗ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
πέφτει το επίπεδό μου
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «πέφτει το επίπεδό μου», όταν είμαι λιγότερο καλός σε σχέση με πριν. Παραδείγματα ◉ Και μη νομίζετε, το επίπεδό του έχει πέσει, δεν είναι πια όπως άλλοτε. ◉ Στη στροφή του 12ου προς 13ον αιώνα, η ποίηση στο Βυζάντιο έπεσε σε επίπεδο. Μεταφορικό < Μεταφορικό Εναλλακτικές μορφές φρασήματος ⧉ πέφτω σε επίπεδο |
||
| πέφτουν κεφάλια | ⊂ ΤΙΜΩΡΙΑ | ★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
πέφτουν κεφάλια
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «πέφτουν κεφάλια», όταν τιμωρούνται οι υπεύθυνοι, οι υπαίτιοι, για κάτι άσχημο. Παραδείγματα ◉ Μέσα σε όλα αυτά, ο υπουργός Μεταφορών ζήτησε χθες να γίνει διοικητική έρευνα και να «πέσουν κεφάλια». Μεταφορικό < Μεταφορικό |
||
| πέφτουν υπογραφές | ⊂ ΣΥΜΦΩΝΙΑ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
πέφτουν υπογραφές
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «πέφτουν υπογραφές», όταν μια συμφωνία γίνεται επίσημη. Παραδείγματα ◉ Οι διαπραγματεύσεις ήταν σκληρές και κράτησαν περίπου πέντε ώρες, μέχρι να επέλθει η τελική συμφωνία και να «πέσουν» οι υπογραφές. Μεταφορικό < Μεταφορικό Ύφος ♢ Ανεπίσημο |
||
| πέφτω από τα σύννεφα | ⊂ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ⊃ ΑΡΝΗΤΙΚΟ | ★★ |
|
Πραγματώσεις φρασήματος
πέφτω από τα σύννεφα
Ορισμός ✎ Λέμε ότι «πέφτω από τα σύννεφα», όταν εκπλήσσομαι δυσάρεστα, απογοητεύομαι, γιατί πίστευα ότι μια κατάσταση είναι καλύτερη απ’ ό,τι είναι πραγματικά. Παραδείγματα ◉ «Πέσαμε από τα σύννεφα όταν μάθαμε πως ομολόγησε ότι αυτός έβαζε τις φωτιές», είπαν οι κάτοικοι. Μεταφορικό < Μεταφορικό |
||
